دوره 37، شماره 560: هفته چهارم اسفند ماه 1398:1454-1461

رابطه‌‌ی‌ بین ادراک بیماری، متغیرهای شخصیتی و پیروی از درمان در بیماران سکته‌ی قلبی

رضا باقريان سرارودی , غلامحسین احمدزاده, مهسا بهرامی‌نژاد

DOI: 10.22122/jims.v37i560.12815

چکیده


مقدمه: اگر چه مطالعات نقش عوامل روان‌شناختی در پیروی از درمان و توصیه‌های درمانی را مورد تأیید قرار داده است، اما جنبه‌های مختلف نقش ادراک بیماری در پیروی از درمان به طور کامل روشن نیست. مطالعه‌ی حاضر، به منظور بررسی روابط بین متغیرهای ویژگی‌های شخصیتی، ادراک از بیماری و پیروی از درمان و همچنین، بررسی نقش واسطه‌ای ادراک از بیماری بین ویژگی‌های شخصیتی و پیروی از درمان، انجام گرفت.

روش‌ها: پژوهش حاضر، یک مطالعه‌ی مقطعی و از نوع همبستگی می‌باشد. در این مطالعه، 87 نفر از بیماران مبتلا به سکته‌ی قلبی حاد که در سال 1394 جهت پی‌گیری و ادامه‌ی درمان به بیمارستان‌های تخصصی قلب اصفهان مراجعه نمودند، به روش نمونه‌گیری پی در پی و بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب گردیدند. پرسش‌نامه‌ی اطلاعات دموگرافیک، پرسش‌نامه‌ی کوتاه شده‌ی ادراک بیماری، پرسش‌نامه‌ی پنج عاملی ویژگی شخصیتی NEO و پرسش‌نامه‌ی پیروی عمومی و اختصاصی از درمان توسط بیماران تکمیل گردید. سپس، داده‌ها با استفاده از تحلیل مسیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته‌ها: تحلیل مسیر داده‌ها ارتباط معنی‌دار بین ویژگی مسؤولیت‌پذیری (263/0 = r)، روان‌نژندخویی (214/0- = r)، برون‌گرایی (245/0 = r) و گشودگی (167/0 = r) با پیروی عمومی از درمان را نشان داد. همچنین، مشاهده گردید که بین ویژگی برون‌گرایی (309/0 = r) با پیروی اختصاصی از درمان رابطه‌ی معنی‌داری وجود دارد. همچنین، یافته‌ها نقش واسطه‌ای ادراک از بیماری را بین ویژگی برون‌گرایی با پیروی عمومی (154/0 = r) و اختصاصی (139/0 = r) از درمان به طور معنی‌داری نشان داد.

نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد علاوه بر این که ادراک بیماران از بیماری می‌تواند بر پیروی از درمان تأثیر مستقیمی داشته باشد؛ همچنین، می‌تواند از طریق برخی ویژگی‌های شخصیتی، اثر غیر مستقیمی بر روی پیروی از درمان اعمال کند. از این رو، پیشنهاد می‌گردد در مداخلات روان‌شناختی، به منظور ارتقای پذیرش درمان بیماران، پدیده‌ی ادراک از بیماری مورد توجه ویژه قرار گیرد.


واژگان کلیدی


پیروی از درمان؛ شخصیت؛ ادراک بیماری؛ سکته‌ی قلبی

تمام متن:

PDF

مراجع


Goodheart C, Lansing M. Treating people with chronic disease: A psychological guide. Washington, DC: American Psychological Association; 1997.

Ziarko M, Mojs E, Piasecki B, Samborski W. The mediating role of dysfunctional coping in the relationship between beliefs about the disease and the level of depression in patients with rheumatoid arthritis. ScientificWorldJournal 2014; 2014: 585063.

Uguz F, Akman C, Kucuksarac S, Tufekci O. Anti-tumor necrosis factor-alpha therapy is associated with less frequent mood and anxiety disorders in patients with rheumatoid arthritis. Psychiatry Clin Neurosci 2009; 63(1): 50-5.

Isik A, Koca SS, Ozturk A, Mermi O. Anxiety and depression in patients with rheumatoid arthritis. Clin Rheumatol 2007; 26(6): 872-8.

Haynes R. Introduction. In: Haynes RB, Taylor DW, Sackett DL, editors. Compliance in Health Care. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press; 1979. p. 1-7.

Col N, Fanale JE, Kronholm P. The role of medication noncompliance and adverse drug reactions in hospitalizations of the elderly. Arch Intern Med 1990; 150(4): 841-5.

Sullivan SD, Kreling DH, Hazlet TK. Noncompliance with medication regimens and subsequent hospitalizations: A literature analysis and cost of hospitalization estimate. J Res Pharmaceut Econ 1990; 2(2): 19-33.

Stewart RB, Caranasos GJ. Medication compliance in the elderly. Med Clin North Am 1989; 73(6): 1551-63.

Dunbar-Jacob J, Schlenk E. Patient adherence to treatment regimens. In: Baum A, Revenson TA, Singer JE, editors. Handbook of health psychology. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates Publishers; 2001.

Rodgers PT, Ruffin DM. Medication nonadherence--Part I: The health and humanistic consequences. Managed Care Interface 1998; 11(8): 58-60.

Horwitz RI, Viscoli CM, Berkman L, Donaldson RM, Horwitz SM, Murray CJ, et al. Treatment adherence and risk of death after a myocardial infarction. Lancet 1990; 336(8714): 542-5.

Gallagher EJ, Viscoli CM, Horwitz RI. The relationship of treatment adherence to the risk of death after myocardial infarction in women. JAMA 1993; 270(6): 742-4.

Leventhal H, Leventhal EA, Cameron L. Representations, procedures, and affect in illness self- regulation: A perceptual-cognitive model. In: Baum A, Revenson TA, Singer JE, editors. Handbook of Health Psychology. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum; 2001. p. 19-48.

Velez-Velez E, Bosch RJ. Illness perception, coping and adherence to treatment among patients with chronic kidney disease. J Adv Nurs 2016; 72(4): 849-63.

Rezaei Kargar F, Karbandi S, Hasanabadi H, Esmaeili H. Type of personality and the amount of adherence to recommended regimens in diabetic patients. Iran J Psychiatry Clin Psychol 2006; 11(4): 441-8. [In Persian].

Bayat Asghari A, Gharaee B, Haidari H, Mousanegad S, Javaheri J, Aramon A. The relationship between personality dimensions adherence in patients with type 2 diabetes. Journal of Health Psychology 2016; 4(16): 60-70. [In Persian].

Rezaie Kargar F, Karbandi S, Hassanabadi H, Esmaili H. Type of personality and the amount of adherence to recommended regimens in diabetic patients. Iran J Psychiatry Clin Psychol 2006; 11(4): 441-8. [In Persian].

Schiffer AA, Smith OR, Pedersen SS, Widdershoven JW, Denollet J. Type D personality and cardiac mortality in patients with chronic heart failure. Int J Cardiol 2010; 142(3): 230-5.

Goetzmann L, Scheuer E, Naef R, Klaghofer R, Russi EW, Buddeberg C, et al. Personality, illness perceptions, and lung function (FEV1) in 50 patients after lung transplantation. Psychosoc Med 2005; 2: Doc06.

Leventhal H, Benyamini Y, Brownlee S, Diefenbach M, Leventhal EA, Patrick-Miller L, et al. Illness representations: Theoretical foundations. In: Petrie KJ, Weinman JA, editors. Perceptions of health and illness: Current research and applications. Amsterdam, Netherlands: Harwood Academic Publishers; 1997. p. 19-45.

Marshall G, Wortman C, Vickers R, Kusulas J, Hervig L. The five-factor model of personality as a framework for personality-health research. J Pers Soc Psychol 1994; 67(2): 278-86.

Broadbent E, Ellis CJ, Thomas J, Gamble G, Petrie KJ. Further development of an illness perception intervention for myocardial infarction patients: A randomized controlled trial. J Psychosom Res 2009; 67(1): 17-23.

Bazzazian S, Besharat MA. Reliability and validity of a Farsi version of the brief illness perception questionnaire. Procedia Soc Behav Sci 2010; 5: 962-5.

Fathi-Ashtiani A, Dastani M. Psychological tests: Personality and mental health. Tehran, Iran: Besat Publications; 2009. p. 291-308. [In Persian].

Atari YA, Aman Elahifard A, Mehrabizadeh Honarmand M. An investigation of relationships between personality characteristics and family- personal factors and marital satisfaction in administrative office personnel In Ahvaz. Journal of Education and Psychology 2006; 13(3): 81-108. [In Persian].

Hays RD, Kravitz RL, Mazel RM, Sherbourne CD, DiMatteo MR, Rogers WH, et al. The impact of patient adherence on health outcomes for patients with chronic disease in the Medical Outcomes Study. J Behav Med 1994; 17(4): 347-60.

Sobhani Z, Ahadi H, Khosravi S, Poursharifi H, Seirafi M. Psychometric indices of Post Bariatric Surgery Self-Management Behaviors Questionnaire. J Arak Uni Med Sci 2017; 20(1): 84-95. [In Persian].

Axelsson M, Brink E, Lundgren J, Lotvall J. The influence of personality traits on reported adherence to medication in individuals with chronic disease: An epidemiological study in West Sweden. PLoS One 2011; 6(3): e18241.

Wichowski HC, Kubsch SM. The relationship of self-perception of illness and compliance with health care regimens. J Adv Nurs 1997; 25(3): 548-53.

MacLean D, Lo R. The non-insulin-dependent diabetic: success and failure in compliance. Aust J Adv Nurs 1998; 15(4): 33-42.

Bagherian Sararoudi R, Saneei H, Bahrami Ehsan H. The relationship of history of hypertension and illness cognitive representation in post-myocardial infarction. J Isfahan Med Sch 2010; 27(101): 700-10. [In Persian].

Christensen AJ, Smith TW. Personality and patient adherence: Correlates of the five-factor model in renal analysis. J Behav Med 1995; 18(3): 305-13.

Wiener NA, Breslin JM. The Behavioral Sciences in Psychiatry. 3rd ed. Philadelphia, PA: Lippincott Williams and Wilkins; 1995.

Stromberg A, Brostrom A, Dahlstrom U, Fridlund B. Factors influencing patient compliance with therapeutic regimens in chronic heart failure: A critical incident technique analysis. Heart Lung 1999; 28(5): 334-41.

Parvan K, Hasankhani H, Seyyedrasooli A, Riahi SM, Ghorbani M. The effect of two educational methods on knowledge and adherence to treatment in hemodialysis patients: clinical trial. J Caring Sci 2015; 4(1): 83-93.

Hsiao CY, Chang C, Chen CD. An investigation on illness perception and adherence among hypertensive patients. Kaohsiung J Med Sci 2012; 28(8): 442-7.

Barghi Irani Z, Aliakbari Dehkordi M, Zare H, Alipour A, Shahidi G. Causal relationship of disease perception, pharma-following and life quality in aged people with Parkinson. Journal of Clinical Psychology and Personality 2014; 2(10): 51-60. [In Persian].

Saarti S, Hajj A, Karam L, Jabbour H, Sarkis A, El Osta N, et al. Association between adherence, treatment satisfaction and illness perception in hypertensive patients. J Hum Hypertens 2016; 30(5): 341-5.

Baumann LJ, Leventhal H. "I can tell when my blood pressure is up, can't I?". Health Psychol 1985; 4(3): 203-18.




Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.