دوره 34، شماره 408: هفته چهارم دی ماه 1395:1389-1394

اثر مواد حاجب در طراحی درمان و محاسبه‌ی دز در پرتودرمانی سرطان‌های ناحیه‌ی لگن

داریوش شهبازی گهرویی , بهزاد چنگیزی, علی جمعه‌زاده, محمدحسن لاری‌زاده

چکیده


مقدمه: برای تشخیص مرزهای اندام‌هایی که اختلاف میزان جذب پرتوی عبوری از آن‌ها به حدی نیست که از محیط پیرامون خود قابل تمیز دادن باشند، از مواد حاجب استفاده می‌شود. این مواد، باعث افزایش میزان جذب پرتو در اندام می‌شوند و کیفیت تشخیص تصویر را بالا می‌برند. در این تحقیق، اثر استفاده از مواد حاجب برای سرطان‌های ناحیه‌ی لگن هنگام طراحی درمان و محاسبه‌ی دز مورد بررسی قرار گرفت.

روش‌ها: در این مطالعه، از 6 بیمار با سرطان ناحیه‌ی لگن (2 بیمار مبتلا به سرطان دهانه‌ی رحم پیشرفته در مراحل 2B و 3B، 2 بیمار مبتلا به سرطان رکتوم و 2 بیمار مبتلا به سرطان مثانه) در محدوده‌ی سنی بین 76-32 سال، خواسته شد تا با مشورت پزشک خود، در این طرح شرکت کنند. از بیماران یک بار بدون ماده‌ی حاجب و یک بار با ماده‌ی حاجب تصویربرداری Computed tomography scan (CT scan) صورت گرفت و میزان تأثیر این مواد بر روی طراحی درمان آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. برای بیماران سرطان دهانه‌ی رحم، از ترکیب میدان‌های قدامی و خلفی (AP-PA) برای تابش پرتو به کل لگن، بیماران سرطان رکتوم و مثانه از چهار فیلد خلفی- قدامی (PA)، قدامی- خلفی (AP)، جانبی چپ (LL) و جانبی راست (RL) استفاده شد.

یافته‌ها: میزان مانیتور یونیت برای سرطان رکتوم بعد از استفاده از ماده‌ی حاجب، 59/0 درصد برای میدان AP، 75/0 درصد برای میدان PA، 47/1 درصد برای میدان LL کاهش و 91/2 درصد برای میدان RL افزایش نشان شد. دز درمانی برای سرطان مثانه، 34/0 درصد برای میدان AP کاهش و 46/0 درصد برای میدان RL، 39/0 درصد برای میدان LL و 57/1 درصد برای میدان PA افزایش نشان داد. میزان مانیتور یونیت برای سرطان پیشرفته‌ی دهانه‌ی رحم، 1/1 درصد کاهش برای میدان AP و 68/0 درصد برای میدان PA افزایش داشت.

نتیجه‌گیری: با توجه به بررسی هیستوگرام‌های حجم- دز (Dose-volume histograms یا DVHs)، ایزودزها و محاسبات دز درمانی لازم برای هر جلسه‌ی درمان، می‌‌توان بیان کرد که نقش اثر مواد حاجب بر روی محاسبه‌ی دز، کمتر از 1 درصد بود و برای اطمینان از نتایج و حصول نتایج دقیق‌تر، لازم است از تعداد بیماران بیشتری استفاده گردد.


واژگان کلیدی


ماده‌ی حاجب؛ طراحی درمان؛ پرتودرمانی؛ سرطان لگن

تمام متن:

PDF

مراجع


Shahbazi-Gahrouei D, Gookizadeh A, Abdollahi M. Comparison of conventional radiotherapy techniques with different energies in treating prostate cancer, employing a designed pelvis phantom. J Med Sci 2008; 8(4): 429-32.

Shahbazi-Gahrouei D. Possible effect of background radiation on cancer incidence in Chaharmahal and Bakhtiari province. J Radiat Res 2003; 1(3): 171-4.

Shahbazi-Gahrouei D, Abdolahi M. A novel method for quantitative analysis of anti-MUC1 expressing ovarian cancer cell surface based on magnetic cell separation. J Med Sci 2012; 12(8): 256-66.

Shahbazi-Gahrouei D, Abdolahi M. Superparamagnetic iron oxide-C595: Potential MR imaging contrast agents for ovarian cancer detection. J Med Phys 2013; 38(4): 198-204.

Arab-Bafrani Z, Shahbazi-Gahrouei D, Abbasian M, Fesharaki M. Multiple MTS assay as the alternative method to determine survival fraction of the irradiated HT-29 colon cancer cells. J Med Signals Sens 2016; 6(2): 112-6.

Rezaee V, Shahbazi-Gahrouei D, Monadi S, Saeb M. Evaluation of error doses of treatment planning software using solid anthropomorphic phantom. J Isfahan Med Sch 2016; 34(393): 908-13. [In Persian].

Hall EJ, Wuu CS. Radiation-induced second cancers: the impact of 3D-CRT and IMRT. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2003; 56(1): 83-8.

Bohm I, Heverhagen JT, Klose KJ. Classification of acute and delayed contrast media-induced reactions: proposal of a three-step system. Contrast Media Mol Imaging 2012; 7(6): 537-41.

Shahbazi-Gahrouei D. Novel MR imaging contrast agents for cancer detection. J Res Med Sci 2009; 14(3): 141-7.

Shahbazi-Gahrouei D, Williams M, Allen BJ. Synthesis and application of new gadolinium-porphyrins as potential MR imaging contrast agents for cancer detection in nude mice. Iran Biomed J 2017; 5(2-3): 87-95.

Akmali Z, Shahbazi-Gahrouei D, Mosleh-Shirazi MA, Baradaran-Ghahfarokhi M, Fallahian N, Sherkat S. Design and fabrication of a 4-dimentional of respiratory phantom for studying tumor movement in radiotherapy with magnetic resonance imaging. J Isfahan Med Sch 2015; 33(333): 631-42. [In Persian].

Weber DC, Rouzaud M, Miralbell R. Bladder opacification does not significantly influence dose distribution in conformal radiotherapy of prostate cancer. Radiother Oncol 2001; 59(1): 95-7.

Lees J, Holloway L, Fuller M, Forstner D. Effect of intravenous contrast on treatment planning system dose calculations in the lung. Australas Phys Eng Sci Med 2005; 28(3): 190-5.

Letourneau D, Finlay M, O'Sullivan B, Waldron JN, Cummings BJ, Ringash J, et al. Lack of influence of intravenous contrast on head and neck IMRT dose distributions. Acta Oncol 2008; 47(1): 90-4.

Shi W, Liu C, Lu B, Yeung A, Newlin HE, Amdur RJ, et al. The effect of intravenous contrast on photon radiation therapy dose calculations for lung cancer. Am J Clin Oncol 2010; 33(2): 153-6.

Ramm U, Damrau M, Mose S, Manegold KH, Rahl CG, Bottcher HD. Influence of CT contrast agents on dose calculations in a 3D treatment planning system. Phys Med Biol 2001; 46(10): 2631-5.

Yamada S, Ueguchi T, Ogata T, Mizuno H, Ogihara R, Koizumi M, et al. Radiotherapy treatment planning with contrast-enhanced computed tomography: feasibility of dual-energy virtual unenhanced imaging for improved dose calculations. Radiat Oncol 2014; 9: 168.

Jabbari N, Molazadeh M, Esnaashari O, Seyed Siahi M, Zeinali A. Influence of the intravenous contrast media on treatment planning dose calculations of lower esophageal and rectal cancers. J Cancer Res Ther 2014; 10(1): 147-52.

Shibamoto Y, Naruse A, Fukuma H, Ayakawa S, Sugie C, Tomita N. Influence of contrast materials on dose calculation in radiotherapy planning using computed tomography for tumors at various anatomical regions: a prospective study. Radiother Oncol 2007; 84(1): 52-5.




Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.