دوره 29، شماره 156: هفته چهارم آبان ماه 1390:1469-1477

مقایسه‌ی نقش باور بیماران در همکاری با مصرف دارو در بیماری‌های مزمن و ارتباط آن با عوامل دموگرافیک

محسن مینائیان, مرتضی طاهری, پریسا میرمقتدائی, محمد مرآثی

چکیده


مقدمه: همکاری بیماران با درمان و مصرف داروها به باور آن‌ها درباره‌ی ضرورت مصرف و نگرانی از عوارض داروها بستگی دارد. این مطالعه به بررسی و مقایسه‌ی تأثیر باور بیماران و نقش برخی عوامل دموگرافیک در همکاری با مصرف دارو در سه بیماری مزمن پرداخت.

روش‌ها: این مطالعه‌ی توصیفی- تحلیلی و مقطعی در سال 1388 انجام شد. اطلاعات از طریق مصاحبه با 213 بیمار مبتلا به یکی از بیماری‌های مزمن آسم، سرطان و یا پیوند کلیه که به داروخانه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان مراجعه کرده بودند و با استفاده از سه پرسش‌نامه‌ی روا و پایا جمع‌آوری شد. اطلاعات مورد بررسی شامل خصوصیات دموگرافیک، باور بیماران (BMQ یا Beliefs about medicines questionnaire) و بررسی همکاری دارویی (Morisky) بود.

یافته‌ها: 55 نفر از افراد مورد بررسی مبتلا به آسم، 72 نفر مبتلا به سرطان و 86 نفر با کلیه‌ی پیوندی بودند. 2/59 درصد بیماران مرد و 82/40 درصد آن‌ها زن بودند. 8/72 درصد بیماران بالغ (18 تا 65 سال) و 2/27 درصد مسن (65 تا 70 سال) بودند. 6/13 درصد بیماران بی‌سواد، 9/32 درصد زیر دیپلم، 6/28 درصد دیپلم و 9/24 درصد تحصیلات دانشگاهی داشتند. جنس بر خلاف سن رابطه‌ی معنی‌داری با همکاری بیماران با مصرف دارو نداشت و سطح تحصیلات فقط در بیماران مبتلا به آسم‌ و پیوند کلیه رابطه‌ی معنی‌داری با همکاری در مصرف دارو داشت. همچنین باور بیماران به ضرورت مصرف دارو با همکاری دارویی در هر سه گروه دارای ارتباط معنی‌داری بود، اگر چه بین خود گروه‌ها از این لحاظ تفاوت معنی‌دار بود.

نتیجه‌گیری: باور بیماران در مورد ضرورت مصرف داروها می‌تواند همکاری آن‌ها در مصرف دارو را به خصوص در بیماری‌های جدی‌تر مانند سرطان و نارسایی کلیوی تحت تأثیر قرار دهد. مداخلات آموزشی مناسب می‌تواند در افراد مسن و مبتلا به بیماری‌های مزمن در افزایش همکاری دارویی مؤثر باشد.


واژگان کلیدی


مصرف دارو؛ باور بیماران؛ همکاری؛ داروهای نسخه‌ای؛ بیماری‌های مزمن

تمام متن:

PDF

مراجع


Konkle-Parker DJ. A motivational intervention to improve adherence to treatment of chronic disease. J Am Acad Nurse Pract 2001; 13(2): 61-8.

Hansen R, Seifeldin R, Noe L. Medication adherence in chronic disease: issues in posttransplant immunosuppression. Transplant Proc 2007; 39(5): 1287-300.

Osterberg L, Blaschke T. Adherence to medication. N Engl J Med 2005; 353(5): 487-97.

Sackett DL, Snow JC. The magnitude of adherence and non-adherence. In: Haynes RB, Sackett DL, editors. Compliance in health care. 1st ed. Maryland: Johns Hopkins University Press; 1979. p. 207-25.

Senst BL, Achusim LE, Genest RP, Cosentino LA, Ford CC, Little JA, et al. Practical approach to determining costs and frequency of adverse drug events in a health care network. Am J Health Syst Pharm 2001; 58(12): 1126-32.

Wainwright SP, Gould D. Non-adherence with medications in organ transplant patients: a literature review. J Adv Nurs 1997; 26(5): 968-77.

Kim JH, Kim GS, Kim EJ, Park S, Chung N, Chu SH. Factors Affecting Medication Adherence and Anticoagulation Control in Korean Patients Taking Warfarin. J Cardiovasc Nurs 2011; 26(6): 466-74.

Emilsson M, Berndtsson I, Lotvall J, Millqvist E, Lundgren J, Johansson A, et al. The influence of personality traits and beliefs about medicines on adherence to asthma treatment. Prim Care Respir J 2011; 20(2): 141-7.

Horne R, Weinman J. Patients' beliefs about prescribed medicines and their role in adherence to treatment in chronic physical illness. J Psychosom Res 1999; 47(6): 555-67.

Loghman-Adham M. Medication noncompliance in patients with chronic disease: issues in dialysis and renal transplantation. Am J Manag Care 2003; 9(2): 155-71.

Khalkhali HR, Ebrahin Hajizadeh E, Anoushirvan Kazemnezad A, Ghafari A. The prediction's trend of graft survival in renal transplantation with chronic allograft dysfunction. Iranian Journal of Epidemiology 2010; 6(2): 25-31.

Heidarnia MA, Entezari A, Moein M, Mehrabi Y, Pourpak Z. Prevalence of asthma symptom in Iran: a meta-analysis. Journal of the Faculty of Medicine 2011; 31(3): 217-25.

Shahkhodabandeh S, Piri Z, Biglo MH, Asadi M, Chakhmachi dovom N. Breast cancer in Iran: Iranian scientists approach to breast cancer researches in Medline database. Iranian Journal of Breast Diseases 2009; 2(2): 49-59.

Jiang H, Han J, Zhu Z, Xu W, Zheng J, Zhu Y. Patient compliance with assessing and monitoring of asthma. J Asthma 2009; 46(10): 1027-31.

Henin E, Tod M, Trillet-Lenoir V, Rioufol C, Tranchand B, Girard P. Pharmacokinetically based estimation of patient compliance with oral anticancer chemotherapies: in silico evaluation. Clin Pharmacokinet 2009; 48(6): 359-69.

Kazimierczak K, Kazimierczak I, Weyde W, Zmonarski S, Grybos M, Klinger M. Immunosuppressive drug therapy during pregnancy after kidney transplantation. Ginekol Pol 2005; 76(7): 586-92. [Article in Polish].

Katzung BG. Basic & clinical pharmacology. 9th ed. New York: Lange Medical Books/McGraw Hill; 2004. p. 327-9, 645, 899-907.

McDonald HP, Garg AX, Haynes RB. Interventions to enhance patient adherence to medication prescriptions: scientific review. JAMA 2002; 288(22): 2868-79.

Neame R, Hammond A. Beliefs about medications: a questionnaire survey of people with rheumatoid arthritis. Rheumatology (Oxford) 2005; 44(6): 762-7.

Jansa M, Hernandez C, Vidal M, Nunez M, Bertran MJ, Sanz S, et al. Multidimensional analysis of treatment adherence in patients with multiple chronic conditions. A cross-sectional study in a tertiary hospital. Patient Educ Couns 2010; 81(2): 161-8.

Kaya Z, Erkan F, Ozkan M, Ozkan S, Kocaman N, Ertekin BA, et al. Self-management plans for asthma control and predictors of patient compliance. J Asthma 2009; 46(3): 270-5.

Henin E, You B, Tranchand B, Freyer G, Girard P. Issues of the study of patient compliance to treatment with oral anticancer chemotherapy: advantages of pharmacokinetics-pharmacodynamics modelisation. Therapie 2007; 62(2): 77-85. [Article in French].

Mardby AC, Akerlind I, Jorgensen T. Beliefs about medicines and self-reported adherence among pharmacy clients. Patient Educ Couns 2007; 69(1-3): 158-64.

Gottlieb S, Behar S, Schwartz R, Harpaz D, Shotan A, Zahger D, et al. Age differences in the adherence to treatment guidelines and outcome in patients with ST-elevation myocardial infarction. Arch Gerontol Geriatr 2011; 52(1): 118-24.

Grahame-Smith DG, Aronson JK. Oxford textbook of clinical pharmacology and drug therapy. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press; 2002. p. 141-5.

Gili M, Roca M, Ferrer V, Obrador A, Cabeza E. Psychosocial factors associated with the adherence to a colorectal cancer screening program. Cancer Detect Prev 2006; 30(4): 354-60.

Gatti ME, Jacobson KL, Gazmararian JA, Schmotzer B, Kripalani S. Relationships between beliefs about medications and adherence. Am J Health Syst Pharm 2009; 66(7): 657-64.

Fawzi W, Abdel Mohsen MY, Hashem AH, Moussa S, Coker E, Wilson KC. Beliefs about medications predict adherence to antidepressants in older adults. Int Psychogeriatr 2011; 1-11.




Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.