دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 34 408 2016 12 21 The Effect of Contrast Media on Treatment Planning and Dose Calculation in Radiation Therapy of Pelvis Cancers اثر مواد حاجب در طراحی درمان و محاسبه‌ی دز در پرتودرمانی سرطان‌های ناحیه‌ی لگن 1389 1394 15099 FA داریوش شهبازی گهرویی استاد، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-8538-1898 بهزاد چنگیزی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران علی جمعه‌زاده استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران محمدحسن لاری‌زاده متخصص پرتودرمانی و انکولوژی، بیمارستان شفا، کرمان، ایران Journal Article 2016 09 16 Background: Using contrast media is very important in diagnosis and identification of organ from the surrounding tissue. Contrast media can alter radiation absorption of studied organs following by enhanced image contrast. This study aimed to assess the influence of contrast media on treatment planning and dose calculation in radiation therapy of pelvic cancers.Methods: Six patients with pelvic area cancer with two sets of computed tomography (CT) images, one with contrast media and another without it, were studied and the effects of contrast media were studied.Findings: After using contrast media, an increase of 2.91% in monitor unit (MU) for right lateral (RL) field and decreases of 0.59%, 0.75%, and 1.47% in monitor unit anterior-posterior (AP), posterior-anterior (PA), and left lateral (LL) fields was obtained in rectum cancer, respectively. For bladder cancer, a decrease of 0.34% in monitor unit for AP filed and increases of 1.57%, 0.46%, and 0.39% in monitor unit for PA, RL and LL fields was calculated, respectively. For cervix cancer, a decrease of 1.1% for AP field and an increase of 0.68% for PA field were obtained.Conclusion: Regarding dose-volume histograms (DVHs) and calculated monitor units, the results showed that the dose differences between the plans for the CT images with and without contrast media were less than 1%. Of course to ensure the effect of contrast media on the amount of delivered dose to the target organ, study on more patients is recommended. مقدمه: برای تشخیص مرزهای اندام‌هایی که اختلاف میزان جذب پرتوی عبوری از آن‌ها به حدی نیست که از محیط پیرامون خود قابل تمیز دادن باشند، از مواد حاجب استفاده می‌شود. این مواد، باعث افزایش میزان جذب پرتو در اندام می‌شوند و کیفیت تشخیص تصویر را بالا می‌برند. در این تحقیق، اثر استفاده از مواد حاجب برای سرطان‌های ناحیه‌ی لگن هنگام طراحی درمان و محاسبه‌ی دز مورد بررسی قرار گرفت.روش‌ها: در این مطالعه، از 6 بیمار با سرطان ناحیه‌ی لگن (2 بیمار مبتلا به سرطان دهانه‌ی رحم پیشرفته در مراحل 2B و 3B، 2 بیمار مبتلا به سرطان رکتوم و 2 بیمار مبتلا به سرطان مثانه) در محدوده‌ی سنی بین 76-32 سال، خواسته شد تا با مشورت پزشک خود، در این طرح شرکت کنند. از بیماران یک بار بدون ماده‌ی حاجب و یک بار با ماده‌ی حاجب تصویربرداری Computed tomography scan (CT scan) صورت گرفت و میزان تأثیر این مواد بر روی طراحی درمان آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. برای بیماران سرطان دهانه‌ی رحم، از ترکیب میدان‌های قدامی و خلفی (AP-PA) برای تابش پرتو به کل لگن، بیماران سرطان رکتوم و مثانه از چهار فیلد خلفی- قدامی (PA)، قدامی- خلفی (AP)، جانبی چپ (LL) و جانبی راست (RL) استفاده شد.یافته‌ها: میزان مانیتور یونیت برای سرطان رکتوم بعد از استفاده از ماده‌ی حاجب، 59/0 درصد برای میدان AP، 75/0 درصد برای میدان PA، 47/1 درصد برای میدان LL کاهش و 91/2 درصد برای میدان RL افزایش نشان شد. دز درمانی برای سرطان مثانه، 34/0 درصد برای میدان AP کاهش و 46/0 درصد برای میدان RL، 39/0 درصد برای میدان LL و 57/1 درصد برای میدان PA افزایش نشان داد. میزان مانیتور یونیت برای سرطان پیشرفته‌ی دهانه‌ی رحم، 1/1 درصد کاهش برای میدان AP و 68/0 درصد برای میدان PA افزایش داشت.نتیجه‌گیری: با توجه به بررسی هیستوگرام‌های حجم- دز (Dose-volume histograms یا DVHs)، ایزودزها و محاسبات دز درمانی لازم برای هر جلسه‌ی درمان، می‌‌توان بیان کرد که نقش اثر مواد حاجب بر روی محاسبه‌ی دز، کمتر از 1 درصد بود و برای اطمینان از نتایج و حصول نتایج دقیق‌تر، لازم است از تعداد بیماران بیشتری استفاده گردد. https://jims.mui.ac.ir/article_15099_da353f402faf6cf475d4abd1450b0882.pdf