دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 مقالات آماده انتشار 2025 07 01 Prevalence and Risk Factors of Osteoporosis Among Postmenopausal Women with and without Diabetes Referred to the Bone Densitometry Academic Center in Mashhad, Iran فراوانی و عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به دیابت مراجعه‌کننده به مرکز آکادمیک سنجش تراکم استخوان در مشهد، ایران 32939 10.48305/jims.2025.45277.2481 FA حسن مهرادمجد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-8745-6558 زهرا مظلوم خراسانی مرکز تحقیقات سندرم متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2025 05 28 Background: Osteoporosis is a common and silent disorder with significant clinical consequences, particularly in postmenopausal women. Menopause increases the risk of osteoporosis, and metabolic diseases such as type 2 diabetes may further intensify this risk. Despite conflicting findings on osteoporosis prevalence among diabetic and non-diabetic postmenopausal women, no comprehensive study has been conducted in the population of Mashhad. This study aimed to determine the prevalence of osteoporosis and its associated risk factors in postmenopausal women with and without type 2 diabetes.<br /> Methods: In this cross-sectional study, all postmenopausal women who visited the bone densitometry unit at Ghaem Hospital in Mashhad over one year were enrolled. Participants were divided into diabetic and non-diabetic groups. Demographic, clinical, and biochemical data were collected. Bone mineral density (BMD) was assessed at the femoral neck and lumbar spine. Data were analyzed using appropriate statistical tests.<br /> Results: A total of 224 postmenopausal women (132 with diabetes, 92 without) were included. No significant differences were found in mean femoral T-scores or the prevalence of osteopenia/osteoporosis between groups. However, lumbar spine T-scores were significantly lower in non-diabetic women (–1.82 ± 1.01 vs. –1.50 ± 1.01; P = 0.019). Additionally, osteopenia/osteoporosis was more prevalent in the non-diabetic group (83.1% vs. 68.9%; P = 0.031). Other potential risk factors showed no significant differences.<br /> Conclusion: Non-diabetic postmenopausal women had lower lumbar spine T-scores and a higher prevalence of osteoporosis compared to their diabetic counterparts. These findings may guide preventive strategies targeting this high-risk group. مقدمه: پوکی استخوان از جمله اختلالات شایع و بی‌علامت با پیامدهای بالینی قابل‌توجه در زنان یائسه است. یائسگی و ابتلا به بیماری‌های متابولیک مانند دیابت نوع دو می‌توانند خطر بروز این عارضه را افزایش دهند. با وجود نتایج متناقض در مورد شیوع پوکی استخوان در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به دیابت، مطالعه جامعی در جمعیت زنان یائسه شهر مشهد انجام نشده است. این پژوهش با هدف بررسی شیوع پوکی استخوان و عوامل خطر مرتبط در زنان یائسه با و بدون دیابت نوع دو انجام شد.<br /> مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی، تمامی زنان یائسه مراجعه‌کننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان قائم مشهد طی یک سال بررسی شدند. افراد به دو گروه مبتلا و غیرمبتلا به دیابت نوع دو تقسیم شدند. اطلاعات دموگرافیک، بالینی و بیوشیمیایی گردآوری و سنجش تراکم مواد معدنی استخوان در ناحیه گردن ران و ستون فقرات کمری انجام شد. تحلیل داده‌ها با آزمون‌های آماری مناسب صورت گرفت.<br /> یافته‌ها: در مجموع ۲۲۴ زن ( ۱۳۲ مبتلا و ۹۲ نفر غیرمبتلا به دیابت) وارد مطالعه شدند. تفاوت معناداری در اسکور T ناحیه فمور یا فراوانی استئوپنی/پوکی استخوان مشاهده نشد. با این حال، اسکور T کمری در گروه غیردیابتی به‌طور معناداری پایین‌تر بود (P=0.019) و فراوانی استئوپنی/پوکی استخوان نیز در این گروه بیشتر بود (۸۳.۱٪ در برابر ۶۸.۹٪؛ P=0.031).<br /> نتیجه‌گیری: زنان یائسه غیرمبتلا به دیابت تراکم استخوان پایین‌تر و فراوانی بالاتری از پوکی استخوان داشتند. این یافته‌ها می‌تواند در برنامه‌ریزی مداخلات پیشگیرانه نقش مؤثری ایفا کند.