دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 852 2026 03 21 Psychometric Properties of the Fear of Sleep Questionnaire in Spouses of Veterans with War-Related Post-Traumatic Stress Disorder روانسنجی پرسشنامه‌ی ترس از خواب در همسران جانبازان اختلال استرس پس از سانحه‌ی جنگی 231 240 33352 10.48305/jims.v44.i852.0231 FA مائده صادقی گل افشانی دانشکده‌ی پرستاری و مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 0009-0004-6287-8967 مریم جهان تیغ حقیقی گروه پرستاری، دانشکده‌ی علوم پزشکی چابهار، چابهار، ایران 0000-0001-7755-9310 نفیسه حکمتی پور گروه پرستاری، واحد علی‌آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران مهروش حسین پور گروه پرستاری و مامایی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-7550-9915 حمید حجتی گروه بهداشت روان سالمندی، دانشکده‌ی پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران 0000-0002-6314-7013 Journal Article 2026 06 04 Introduction: Fear of sleep is one of the important constructs related to post-traumatic stress disorder (PTSD) that can play a role in the persistence of sleep disorders and psychological problems. Despite the importance of this construct, measurement tools for it have been less studied in the Iranian cultural context. This study aimed to investigate the psychometric properties of the Fear of Sleep Questionnaire in spouses of veterans with PTSD. Methods: This descriptive-cross-sectional study was conducted on 164 spouses of veterans with PTSD. Translation of the instrument was performed using the forward-backward translation method. Face validity, content validity, construct validity, and convergent validity, as well as reliability using Cronbach's alpha, test-retest, and absolute stability indices including Standard Error of Measurement (SEM), Minimum Detectable Change (MDC), and Minimal Important Change (MIC) were examined. Exploratory factor analysis was performed using the principal components method. Results: In face validity, all items were comprehensible. In content validity, most items had a CVR higher than 0.62 and an I-CVI higher than 0.78. The KMO index was 0.851, and Bartlett's test was significant (p<0.001). Factor analysis extracted three main factors including Nightmares, Safety during Sleep, and Fear of Sleep, which explained 56 مقدمه: ترس از خواب، یکی از سازه‌های مهم مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه (Post-Traumatic Stress Disorder) PTSD است که می‌تواند در تداوم اختلالات خواب و مشکلات روان‌شناختی نقش داشته باشد. با وجود اهمیت این سازه، ابزارهای سنجش آن در بافت فرهنگی ایران کمتر بررسی شده‌اند. هدف این مطالعه، بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه ترس از خواب در همسران جانبازان مبتلا به PTSD بود. روش‌ها: این مطالعه‌ی توصیفی- مقطعی بر روی 164 همسر جانبازان مبتلا به PTSDانجام شد. ترجمه ابزار با روش ترجمه مستقیم- معکوس انجام گرفت. روایی صوری، محتوایی، سازه و همگرایی و همچنین پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ، آزمون-بازآزمون و شاخص‌های ثبات مطلق SEM، MDC و MIC بررسی شد. تحلیل عاملی اکتشافی با روش مؤلفه‌های اصلی انجام شد. یافته‌ها: در روایی صوری، تمامی گویه‌ها قابل فهم بودند. در روایی محتوایی، اکثر گویه‌ها CVR بالاتر از 0/62 و I-CVI بالاتر از 78/0 داشتند. شاخص KMO برابر 0/851 و آزمون بارتلت معنادار بود (0/001 > P). تحلیل عاملی سه عامل اصلی شامل کابوس خواب، امنیت در خواب و ترس از خواب را استخراج کرد که 39/56 درصد واریانس را تبیین نمودند. روایی همگرا نشان داد ترس از خواب با کیفیت خواب همبستگی مثبت و معناداری دارد (0/01 > P، 0/31 = r). آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 89/0 و در زیرمقیاس‌ها بین 0/69 تا 0/97 بود. پایایی آزمون- بازآزمون نیز مطلوب گزارش شد (0/92 = r). ضرایب ICCدر سطح مطلوب تا عالی قرار داشتند. همچنین مقادیر MDC% برای نمره کل و زیرمقیاس‌ها در محدوده قابل قبول بود، اگرچه MIC در برخی ابعاد کمتر از MDC بود. نتیجه‌گیری: پرسشنامه‌ی ترس از خواب دارای روایی و پایایی مناسب در جامعه مورد مطالعه بود و ساختار سه‌بعدی آن می‌تواند ابزار مناسبی برای ارزیابی ترس از خواب در همسران جانبازان مبتلا به PTSD باشد. با این حال، انجام مطالعات بیشتر با حجم نمونه بزرگ‌تر توصیه می‌شود.

https://jims.mui.ac.ir/article_33352_eb098ace12a927d99d40b3f0aa9dbb78.pdf