دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Customization of the Comprehensive Guide to National Accreditation Standards for Iranian Hospitals for Small Hospitals: A Mixed Methods Study سازگار‌سازی استانداردهای اعتباربخشی ملی با ساختار عملکردی بیمارستان‌های ایران برای بیمارستان‌های کوچک: یک مطالعه ترکیبی 470 478 33362 10.48305/jims.v44.i857.0470 FA علی غفاریان دانش‌آموخته دکترای تخصصی، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران 0000-0002-5104-2476 اعظم چراغی کارشناسی اشد، اداره اعتباربخشی، معاونت درمان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-8096-4894 مسعود فردوسی استاد، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت و گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده‌ی مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-0683-2719 Journal Article 2025 04 27 Background: In Iran, in recent years, the criterion for hospital accreditation has been the fifth generation of the Comprehensive Guide to National Accreditation Standards, which is used equally for all types of hospitals regardless of size. The aim of this research was to customize and adapt the aforementioned guide to the unique conditions and characteristics of small hospitals. Methods: This research was a mixed quantitative-qualitative study conducted in two phases. The first phase (qualitative phase) was a semi-structured in-depth interview with 22 participants, including internal managers and quality improvement managers of the target hospitals, national accreditation assessors, and experts from the Center for Monitoring and Accreditation of Medical Affairs of the Ministry of Health, who were selected using a purposive sampling method with maximum diversity. In the second phase (quantitative phase), a modified Delphi technique was used to validate the findings. Findings: The Comprehensive Guide to National Accreditation of Iranian Hospitals (5th Edition) has 505 issues, of which, according to the findings of this study, 82 (equivalent to 16.2%) can be deleted/edited for small hospitals. Of these, 71 issues can be deleted and 11 issues can be edited. The main reasons for deleting/editing issues were the physical and structural limitations of these hospitals, the lack of medical staff, especially specialist doctors, and the lack of medical equipment. Conclusion: Taking into account the specific characteristics of small hospitals, the fifth generation of the Comprehensive Accreditation Standards Guide can be rewritten. This can simplify the accreditation process and reduce additional costs. مقدمه: در ایران و در سالیان اخیر، ملاک اعتباربخشی بیمارستان ها، نسل پنجم راهنمای جامع استانداردهای اعتبار بخشی ملی بوده است که برای همه انواع بیمارستان‌ها از نظر اندازه به طور یکسان استفاده می‌گردد. هدف این پژوهش، سازگارسازی و انطباق راهنمای مذکور با ساختار عملکردی بیمارستان‌های کوچک بود. روش‌ها: این پژوهش، یک مطالعه‌ی ترکیبی از نوع متوالی اکتشافی بود که در دو فاز انجام شد. فاز اول (فاز کیفی) مصاحبه‌ی عمیق نیمه ساختار یافته با 22 نفر مشارکت کننده شامل مدیران داخلی و مدیران بهبود کیفیت بیمارستان‌های هدف، ارزیابان کشوری اعتباربخشی و کارشناسان مرکز نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. در فاز دوم (فاز کمی) برای اعتبارسنجی یافته‌های به دست آمده، از پنل خبرگان و تکنیک دلفی تعدیل شده استفاده شد. یافته‌ها: راهنمای جامع اعتباربخشی ملی بیمارستان‌های ایران (ویرایش پنجم)، 505 سنجه دارد که مطابق یافته‌های این پژوهش، 82 مورد آن (معادل 2/16 درصد)، برای بیمارستان کوچک قابل حذف یا قابل ویرایش‌اند. از این تعداد، 71 سنجه قابلیت حذف و 11 سنجه، قابلیت ویرایش دارند. دلایل اصلی حذف/ ویرایش سنجه‌ها، محدودیت‌های فیزیکی و ساختمانی این بیمارستان‌ها، فقدان کادر درمان به خصوص پزشکان متخصص و همچنین نداشتن تجهیزات پزشکی بود. نتیجه‌گیری: با در نظر گرفتن ویژگی‌های خاص بیمارستان‌های کوچک، می‌توان نسل پنجم راهنمای جامع استانداردهای اعتباربخشی را بازنویسی کرد. این اقدام می‌تواند فرایند اعتباربخشی را تسهیل کرده و هزینه‌های اضافی را کاهش دهد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33362_cb6c409f88eca4470f2516488e70c61f.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Prevalence of histopathological features of gastric biopsies in a referral hospital شیوع ویژگی‌های هیستوپاتولوژیک بیوپسی‌های معده در یک بیمارستان ریفرال 479 485 33397 10.48305/jims.v44.i857.0479 FA مریم درخشان استادیار، گروه آسیب‌شناسی، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز آموزشی درمانی الزهرا(س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-0939-1848 مرضیه درخشان استادیار بیولوژی تولید مثل، گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-4879-7357 پگاه هدایت استادیار، گروه آسیب‌شناسی، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز آموزشی درمانی الزهرا(س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-0939-1848 سمانه صادقی دانشکده‌‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-8439-1445 Journal Article 2025 04 30 BACKGROUND: Gastrointestinal endoscopy and the acquisition of tissue samples are essential for the diagnosis and treatment of various gastric problems. Prevalence of different biopsy findings have been evaluated in former studies but few studies have been performed in Iran. Here we aimed to investigate and evaluate the results of gastric biopsies in Isfahan, Iran. METHODS: This is a longitudinal cross-sectional study that was performed in 2020 on reports of gastric biopsies performed in 2013-2018. A total number of 500 gastric biopsies were selected based on inclusion and exclusion criteria. Data regarding age and gender of patients were gathered. Reports of gastric biopsies were also collected and studied. All data were analyzed using Independent Samples and Chi-Square analysis tests. RESULTS: 66.4% of cases had gastritis and 28.4% had gastropathy. Intestinal metaplasia was more common in males (P= 0.002) and in higher ages (P< 0.001). Helicobacter Pylori and chronic gastritis were higher in lower ages (P= 0.01 and P= 0.001 respectively). A total number of 11 patients (2.2%) had benign lesions in their gastric biopsy report and 15 patients (3%) had adenocarcinoma that was significantly more prevalent in higher ages (P= 0.001). CONCLUSION: Gastritis and intestinal gastropathy are most prevalent pathological findings in gastric biopsies. The prevalence rate of H-pylori infection, intestinal metaplasia, benign and malignant lesions were in line with the findings of previous studies. مقدمه: آندوسکوپی دستگاه گوارش و تهیه نمونه‌های بافتی برای تشخیص و درمان مشکلات مختلف معده ضروری است. شیوع یافته‌های مختلف بیوپسی در مطالعات قبلی ارزیابی شده است، اما مطالعات کمی در ایران انجام شده است. در این راستا هدف مطالعه تعیین و ارزیابی نتایج بیوپسی‌های معده در اصفهان، ایران بود. روش‌ها: این یک مطالعه‌ی طولی- مقطعی است که در سال ۲۰۲۰ بر روی گزارش‌های بیوپسی معده در سال‌های ۲۰۱۳- ۲۰۱۸ انجام شد. تعداد کل ۵۰۰ بیوپسی معده بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. داده‌های مربوط به سن و جنس بیماران جمع‌آوری شد. گزارش‌های بیوپسی معده نیز جمع‌آوری و مورد مطالعه قرار گرفت. همه داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری Independent sample T-test و Chi-square تحلیل شدند. یافته‌ها: 66/4 درصد از موارد مبتلا به گاستریت و 28/4 درصد مبتلا به گاستروپاتی بودند. متاپلازی روده‌ای در مردان و در سنین بالاتر شایع‌تر بود. هلیکوباکتر پیلوری و گاستریت مزمن در سنین پایین‌تر بیشتر بود (0/001 = P، 0/01 = P) در مجموع ۱۱ بیمار (2/2 درصد) در گزارش بیوپسی معده خود ضایعات خوش‌خیم داشتند و ۱۵ بیمار (۳ درصد) آدنوکارسینوم داشتند که به طور قابل توجهی در سنین بالاتر شایع‌تر بود (0/001 = P). نتیجه‌گیری: گاستریت و گاستروپاتی روده‌ای، شایع‌ترین یافته‌های پاتولوژیک در بیوپسی‌های معده هستند. میزان شیوع عفونت هلیکوباکتر پیلوری، متاپلازی روده‌ای، ضایعات خوش‌خیم و بدخیم با یافته‌های مطالعات قبلی مطابقت داشت.

https://jims.mui.ac.ir/article_33397_23322e28bac2158412abd7bb0c7c4229.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Comparison of two scoring systems, QSOFA and ASAPS, in predicting the mortality rate of multiple trauma patients admitted to the intensive care unit in Isfahan Medical Sciences Hospitals مقایسه‌ی دو سیستم امتیاز دهی QSOFA و ASAPS در پیش‌بینی میزان مرگ و میر بیماران مولتیپل تروما بستری شده در بخش مراقبت‌های ویژه در بیمارستان‌های علوم پزشکی اصفهان 486 491 33398 10.48305/jims.v44.i857.0486 FA سید تقی هاشمی دانشیار، گروه بیهوشی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-2626-8868 بابک علی کیایی استاد، گروه بیهوشی، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز تحقیقات بیهوشی و مراقبت‌های ویژه، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-3236-1970 مریم السادات جمدی دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-5887-2600 Journal Article 2025 06 17 Methods: A descriptive study was conducted on 115 multiple trauma patients admitted to the intensive care unit in Isfahan Medical Sciences Hospitals in 2018-2019. Data collection was done using a questionnaire, demographic information of the patients including age, sex, weight, history of diseases and other necessary information of the patient was collected. To evaluate the condition of patients in ICU, two scoring systems, QSOFA and ASAPS, were used. In the descriptive part, the percentage (number) and mean (standard deviation) and in the analytical part, logistic regression modeling was used by removing the effect of possible confounders on the incidence of mortality. Results: The results showed that the ASAPS scoring method has the necessary efficiency and validity to predict the mortality rate of patients hospitalized in the ICU with multiple traumas. Also, the QSOFA method was very accurate in predicting the death rate of patients. Conclusion: The quick and simple QSOFA method and the efficient ASAPS method each have their own advantages and limitations. مقدمه: با توجه به محدودیت منابع و افزایش هزینه‌ها، تخمین پیش‌آگهی بیماران در اولویت دریافت خدمات، اهمیت دارد و سامانه‌های امتیازدهی پیشگو در این زمینه مفید هستند. در این راستا مطالعه با هدف مقایسه‌ی دو سیستم امتیازدهی QSOFA و ASAPS در پیش‌بینی میزان مرگ و میر بیماران مولتیپل تروما بستری انجام شد. روش‌ها: مطالعه به صورت توصیفی در سال 1400 بر روی 116 تن از بیماران مولتیپل تروما بستری شده در بخش مراقبت‌های ویژه در بیمارستان‌های علوم پزشکی اصفهان انجام شد. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه، اطلاعات دموگرافیک بیماران شامل سن و جنس و وزن و سابقه‌ی بیماری بیماران انجام شد. جهت ارزیابی وضعیت بیماران در ICU از دو سیستم امتیازدهی QSOFA و ASAPS استفاده گردید. جهت تحلیل داده‌ها رگرسیون لجیستیک استفاده گردید. یافته‌ها: روش امتیازدهی ASAPS کارآیی و اعتبار لازم برای پیش‌بینی میزان مرگ و میر بیماران بستری در ICU با تروماهای چندگانه را داراست. همچنین روش QSOFA در پیش‌بینی نرخ مرگ و میر بیماران از دقت زیادی برخوردار بود. نتیجه‌گیری: روش سریع و ساده QSOFA و روش کارآمد ASAPS هر کدام مزایا و محدودیت‌های خود را دارند. کارآیی روش‌های امتیازدهی و پیش‌بینی کننده با بهینه ساختن پارامترهای آن‌ها بهبود می‌یابد. همین امر موجب به روز شدن این سامان‌های امتیازدهی شده است.

https://jims.mui.ac.ir/article_33398_ae6f24091ebb1f5a9bf5da61a248fc0c.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Evaluation of Medical Students' Views of Isfahan University of Medical Sciences on Prioritizing Ethical Considerations in Research and Treatment Activities ارزیابی دیدگاه دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نسبت به اولویت‌دهی به ملاحظات اخلاقی در فعالیت‌های پژوهشی و درمانی 492 496 33399 10.48305/jims.v44.i857.0492 FA زهرا سیستانی پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0007-4122-3525 نرگس معتمدی دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-2719-5891 ندا یاوری استادیار، گروه اخلاق پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-2722-0815 Journal Article 2025 12 25 Introduction: Adhering to ethical principles in research and treatment activities is one of the fundamental pillars of the medical profession. However, medical students' practical prioritization of these principles compared to other influential factors requires further investigation. This study aimed to evaluate medical students' priorities regarding considerations in the research and treatment process. Methods: This cross-sectional study was conducted in 2024 on 384 medical students of Isfahan University of Medical Sciences in basic sciences, internship, and training courses using stratified random sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire with confirmed reliability (Cronbach's alpha 0.92) and validity. The questionnaire consisted of five domains (four research domains: topic selection, method selection, implementation, publication; and one therapeutic domain). Participants assigned a score of 1 to 10 to each statement based on their priority. Data were analyzed using SPSS software. Findings: Based on the mean scores, the priority of ethical statements was as follows: providing medical services (0.39 ± 1.5), publishing the article (0.76 ± 2.16), implementing the plan (0.90 ± 3.5), choosing the methodology (0.92 ± 3.66), and choosing the research topic (1.81 ± 7). Conclusion: The findings indicate a gap between commitment to ethics in the medical environment and commitment to it in the research process, especially in the early stages. This indicates the need to review, integrate, and strengthen applied research ethics education during the general medical course. مقدمه: رعایت اصول اخلاقی در فعالیت‌های پژوهشی و درمانی، از ارکان اساسی حرفه‌ی پزشکی است. با این حال، اولویت‌دهی عملی دانشجویان پزشکی به این اصول در مقایسه با دیگر عوامل مؤثر، نیازمند بررسی بیشتری است. این مطالعه با هدف ارزیابی اولویت‌های دانشجویان پزشکی نسبت به ملاحظات در فرآیند پژوهش و درمان انجام شد. روش‌ها: این مطالعه مقطعی در سال 1403 روی ۳۸۴ دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در مقاطع علوم پایه، کارآموزی و کارورزی با نمونه‌گیری تصادفی طبقه ای انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته دارای پایایی (آلفای کرونباخ 0/92) و روایی تأییدشده جمع‌آوری گردید. پرسشنامه شامل پنج حیطه (چهار حیطه‌ی پژوهشی: انتخاب موضوع، انتخاب روش، اجرا، انتشار و یک حیطه‌ی درمانی) بود. شرکت‌کنندگان به هر گزاره بر اساس اولویت خود امتیاز ۱ تا ۱۰ اختصاص دادند. یافته‌ها: بر اساس میانگین امتیازات، اولویت گزاره‌های اخلاقی به ترتیب عبارت بود از: ارائه خدمات درمانی (1/5 ± 0/29)، چاپ مقاله (2/16 ± 0/76)، اجرای طرح (3/5 ± 0/90)، انتخاب متدولوژی (3/66± 0/92) و انتخاب موضوع پژوهش (7 ± 1/81). نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از فاصله بین التزام به اخلاق در محیط درمانی و التزام به آن در فرایند پژوهشی، به‌خصوص در مراحل اولیه، است. این امر نشان‌دهنده‌ی نیاز به بازنگری، یکپارچه‌سازی و تقویت آموزش کاربردی اخلاق پژوهش در طول دوره پزشکی عمومی است.

https://jims.mui.ac.ir/article_33399_db4d9c25578b08df3afd5599a2e7099d.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Comparison of the Efficacy of Ketamine-Metoclopramide and Acetaminophen-Metoclopramide Combinations on Pain Intensity After Deep Vitrectomy Surgery مقایسه‌ی اثربخشی دو ترکیب دارویی کتامین- متوکلوپرماید و استامینوفن- متوکلوپرماید بر شدت درد پس از عمل جراحی ویترکتومی عمیق 497 503 33402 10.48305/jims.v44.i857.0497 FA داریوش مردای فارسانی استاد، گروه بیهوشی، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز تحقیقات بیهوشی و مراقبت‌های ویژه، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-2192-1610 مسلم پژوهش پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-2192-1610 Journal Article 2026 04 22 Introduction: Deep vitrectomy is a specialized ophthalmic surgery, and due to its invasive nature, effective post-operative pain management is of significant importance. The aim of this study was to compare the preemptive effect of two drug combinations, ketamine–metoclopramide and acetaminophen–metoclopramide, on pain intensity following deep vitrectomy and to evaluate patients’ need for analgesic medication. Methods: In a randomized clinical trial, 120 patients scheduled for deep vitrectomy were allocated into three groups. Post-surgery, patients received one of the studied drug combinations or standard care (control group). Pain intensity was recorded using the VAS scale at specific time intervals. Demographic data, hemodynamic parameters, recovery duration, and patient satisfaction were also documented. Data were analyzed using Chi-square tests, one-way ANOVA, and repeated measures ANOVA with SPSS version 24. A P-value less than 0.05 was considered statistically significant. Findings: There were no significant differences among the three groups regarding age, sex, BMI, hemodynamic status, and patient satisfaction. The mean post-operative pain intensity was significantly lower in the ketamine–metoclopramide group compared to the other two groups. Furthermore, the requirement for supplemental analgesics showed a notable decrease in this group. Conclusion: The use of the ketamine–metoclopramide combination can be considered an effective choice for short-term pain relief after deep vitrectomy, demonstrating superior performance in reducing pain intensity and the need for analgesics compared to the acetaminophen–metoclopramide combination and standard care. مقدمه: ویترکتومی عمیق، یکی از جراحی‌های تخصصی چشم است که به دلیل ماهیت تهاجمی آن، کنترل مؤثر درد پس از عمل اهمیت زیادی دارد. هدف این مطالعه، مقایسه‌ی اثر پیشگیرانه دو ترکیب دارویی کتامین- متوکلوپرامید و استامینوفن- متوکلوپرامید بر شدت درد پس از ویترکتومی عمیق و ارزیابی نیاز بیماران به داروهای ضد درد بود. روش‌ها: در یک کارآزمایی بالینی تصادفی، 120 بیمار کاندید ویترکتومی عمیق در سه گروه قرار گرفتند. بیماران پس از جراحی، یکی از ترکیبات دارویی مورد مطالعه یا درمان معمول (گروه شاهد) را دریافت کردند. شدت درد با مقیاس (Visual Analog Scale) VAS در فواصل زمانی مشخص، همراه با داده‌های جمعیت‌شناختی، شاخص‌های همودینامیک، مدت زمان ریکاوری و میزان رضایت‌مندی بیماران ثبت و با آزمون‌های Chi-square، One way ANOVA و ANOVA with repeated t test تحلیل شد. P کمتر از 05/0 معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: سه گروه از نظر سن، جنس، شاخص توده‌ی بدنی، وضعیت همودینامیک و رضایت بیماران تفاوت معنی‌داری نداشتند. میانگین شدت درد پس از عمل در گروه دریافت‌کننده کتامین- متوکلوپرامید به‌طور معناداری کمتر از دو گروه دیگر بود. علاوه بر این، میزان نیاز به داروهای ضد درد تکمیلی در این گروه کاهش قابل‌توجهی نشان داد. نتیجه‌گیری: استفاده از ترکیب کتامین- متوکلوپرامید می‌تواند انتخابی مؤثر در کاهش درد کوتاه‌مدت پس از ویترکتومی عمیق در نظر گرفته شود و نسبت به ترکیب استامینوفن- متوکلوپرامید و درمان معمول، عملکرد بهتری در کاهش شدت درد و نیاز به داروهای ضد درد دارد

https://jims.mui.ac.ir/article_33402_7ca661b506ca99920dd077fc04c19715.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 Effects of Aqueous and Hydroalcoholic Extracts of Asparagus Officinalis. L on Acute Colitis Induced by Acetic Acid in Rats اثرات عصاره‌های آبی و هیدروالکلی Asparagus officinalis L. بر کولیت حاد القا شده با اسید استیک در رت‌ 504 513 33416 10.48305/jims.v44.i857.0504 FA پروین محزونی متخصص پاتولوژی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-4426-4329 رضا بزال رزیدنت پاتولوژی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-6488-2426 محسن میناییان استاد فارماکولوژی، دانشکده‌ی داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-2129-6299 افسانه یکدانه دانشیار فارماکوگنوزی، دانشکده‌ی داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-9094-8943 Journal Article 2026 02 14 Background: Inflammatory bowel disease (IBD), which encompasses ulcerative colitis and Crohn’s disease, is characterized by chronic inflammation of the intestine and oxidative stress. Conventional treatments often carry limitations due to side effects, prompting interest in herbal alternatives. Asparagus officinalis L., containing flavonoids, saponins, and hydroxycinnamates, has been reported to exhibit both anti-inflammatory and antioxidant properties. Objective: This study aimed to evaluate the protective effects of aqueous (AE) and hydroalcoholic (HA) extracts of A. officinalis against colitis induced by acetic acid in rats. Methods: Fifty-four male Wistar rats were assigned to nine groups: sham, negative control, dexamethasone (1 mg/kg), and AE or HA extract treatments at doses of 75, 150, or 300 mg/kg. Colitis was induced using 3% acetic acid. After five days, colonic tissues were collected to assess macroscopic and histopathological changes, as well as myeloperoxidase (MPO) activity and malondialdehyde (MDA) levels. Results: Negative control rats demonstrated severe ulceration, inflammation, crypt damage, and elevated MPO and MDA levels. Dexamethasone treatment significantly alleviated all pathological indicators. Both AE and HA extracts provided dose-dependent protection, with higher doses (AE300, HA150, HA300) notably reducing ulcer index, histopathological colitis scores, and oxidative stress markers (p < 0.01–0.001). HA extracts showed slightly superior effects, especially at higher concentrations. Conclusion: Extracts of A. officinalis effectively mitigated acetic acid–induced colitis in rats through anti-inflammatory and antioxidant mechanisms. These results support the potential use of these extracts as complementary therapy for IBD, although clinical studies are required to validate efficacy and safety in humans. مقدمه: بیماری‌های التهابی روده (Inflammatory Bowel Disease) IBDشامل کولیت اولسراتیو و بیماری کرون، با التهاب مزمن روده و آسیب اپی‌تلیوم مشخص می‌شوند. محدودیت‌های درمان‌های متداول و بروز عوارض جانبی، توجه به ترکیبات گیاهی با پروفایل ایمنی مطلوب‌تر را افزایش داده است Asparagus officinalis L. حاوی ترکیبات زیست‌فعال متعددی است که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی آن در مطالعات پیشین گزارش شده است. هدف از این مطالعه، ارزیابی اثرات محافظتی عصاره‌های آبی (AE) و هیدروالکلی (HA) Asparagus officinalis بر کولیت حاد القاشده با اسید استیک در رت‌ها بود. روش‌ها: در این مطالعه‌ی تجربی، 54 رت نر ویستار به 9 گروه تقسیم شدند. کولیت با استفاده از اسید استیک 3 درصد القا شد. رت‌ها به مدت 5 روز با عصاره‌های آبی یا هیدروالکلی در دوزهای 75، 150 و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم تیمار شدند. تغییرات ماکروسکوپی و هیستوپاتولوژیک بافت کولون، فعالیت میلوپراکسیداز (MPO) و سطح مالون‌دی‌آلدئید (MDA) مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: در گروه کنترل منفی، زخم‌شدگی شدید، التهاب گسترده، تخریب کریپت‌ها و افزایش معنی‌دار فعالیت MPO و سطح MDA مشاهده شد. هر دو عصاره AE و HA به‌صورت وابسته به دوز موجب کاهش معنی‌دار شاخص زخم، آسیب‌های هیستوپاتولوژیک و نشانگرهای استرس اکسیداتیو شدند. عصاره هیدروالکلی، به‌ویژه در دوزهای 150 و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم، اثربخشی بیشتری نشان داد. نتیجه‌گیری: عصاره‌های Asparagus officinalis از طریق مکانیسم‌های ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی، کولیت القاشده با اسید استیک را به‌طور مؤثری کاهش دادند. این نتایج از پتانسیل این گیاه به‌عنوان درمان مکمل در بیماری‌های التهابی روده حمایت می‌کند؛ با این حال، انجام مطالعات بالینی برای تأیید این یافته‌ها ضروری است.

https://jims.mui.ac.ir/article_33416_380912bec3fc5777f5b29c1c85441749.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 857 2026 05 22 The Microbiome-Gut-Brain Axis: A Review on Novel Insights into Pathophysiology and Targeted Therapy of Neurological Disorders محور میکروبیوم-روده-مغز: مروری بر بینش‌های نوین در پاتوفیزیولوژی و درمان هدفمند اختلالات عصبی 514 527 33384 10.48305/jims.v44.i857.0514 FA محمدرضا شعربافچی دانشیار، گروه روانپزشکی، فلوشیپ پزشکی روان‌تنی و سایکوانکولوژی، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، بیمارستان خورشید، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-8038-9508 عاطفه بیات دکتری میکروبیولوژی، گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فلاورجان، اصفهان، ایران 0000-0002-2145-8374 ضیاءالدین کشاورزپور کارشناسی ارشد بهداشت و ایمنی مواد غذایی، گروه تغذیه، دانشکده‌ی بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران 0009-0008-7915-2408 فاطمه صفری دکتری میکروبیولوژی، گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فلاورجان، اصفهان، ایران 0000-0001-9509-5708 Journal Article 2025 08 16 Introduction: Microorganisms, as ancient inhabitants of Earth, play a pivotal role in human evolution and physiological function. Among their various interactions, the gut microbiome-brain axis has emerged as a complex, bidirectional communication network between the gastrointestinal tract and the central nervous system. Over the past two decades, this axis has become a focal point of interdisciplinary research. Methods: This review study investigated the gut-brain microbiome axis. Through a comprehensive search of national and international databases (2015-2025), the inclusion criteria consisted of: 1) review studies on the gut-brain microbiome axis, 2) clinical research examining the impact of microbiome on the nervous system, 3) systematic reviews of pathogenetic mechanisms, and 4) studies on treating neurological disorders through gut-brain interventions. From an initial pool of 147 articles, 112 met the eligibility criteria after screening, with 100 articles ultimately included in the final analysis. Results: The analysis revealed that gut microbial dysbiosis is significantly associated with a broad spectrum of neuropsychiatric disorders, including Alzheimer's disease, Parkinson's disease, multiple sclerosis (MS), autism spectrum disorders, and depression. These findings not only underscore the microbiome's critical role in neuropathophysiology but also propose novel approaches for targeted therapeutic interventions. Discussion: This review study demonstrated that modulating the gut microbiome through novel therapeutic approaches, such as next-generation probiotics, fecal microbiota transplantation (FMT), and targeted dietary interventions, can serve as promising strategies for managing neurological disorders. Additionally, the study provides a conceptual framework for future research aimed at discovering microbiome-based biomarkers and designing personalized treatment protocols. مقدمه: میکروارگانیسم‌ها به‌عنوان ساکنان دیرینه‌ی کره زمین، نقش محوری در تکامل و عملکرد فیزیولوژیک بدن انسان دارند. در این میان، محور میکروبیوم-روده-مغز به‌عنوان یک شبکه‌ی ارتباطی پیچیده و دوسویه بین دستگاه گوارش و سیستم عصبی مرکزی شناخته می‌شود که در دو دهه اخیر به کانون توجه تحقیقات بین‌رشته‌ای تبدیل شده است. روش‌ها: این مطالعه‌ی مروری به بررسی ارتباط محور میکروبیوم روده- مغز پرداخته است. با انجام جستجوی جامع در پایگاه‌های داده داخلی و بین‌المللی (1394-1404)، معیارهای ورود شامل: ۱) مطالعات مروری محور میکروبیوم روده- مغز، ۲) پژوهش‌های بالینی تأثیر میکروبیوم بر سیستم عصبی، ۳) مرورهای سیستماتیک مکانیسم‌های بیماری‌زایی، ۴) مطالعات درمان اختلالات عصبی از طریق مداخلات روده- مغز بود. از 147 مقاله اولیه، پس از غربالگری 112 مقاله واجد شرایط شناسایی شد و نهایتاً 100 مقاله در تحلیل نهایی مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که اختلال در تعادل میکروبیوم روده (دیس‌بیوز) با طیف وسیعی از اختلالات عصبی- روانی از جمله بیماری‌های آلزایمر، پارکینسون، مالتیپل اسکلروزیس (MS)، اختلالات طیف اوتیسم و افسردگی ارتباط معنا‌داری دارد. این یافته‌ها نه‌تنها بر نقش حیاتی میکروبیوم در پاتوفیزیولوژی بیماری‌های عصبی تأکید می‌کنند، بلکه رویکردهای نوینی را در زمینه مداخلات درمانی هدفمند پیشنهاد می‌دهند. نتیجه‌گیری: این مطالعه‌ی مروری نشان داد که تعدیل میکروبیوم روده از طریق توسعه درمان‌های نوین مانند پروبیوتیک‌های نسل جدید، پیوند میکروبیوتا مدفوع (FMT) و مداخلات غذایی هدفمند می‌تواند به‌عنوان راهبردهای امیدبخش در مدیریت بیماری‌های عصبی مورد توجه قرار گیرد. این مطالعه چارچوبی مفهومی برای تحقیقات آتی در راستای کشف نشانگرهای زیستی میکروبیومی و طراحی پروتکل‌های درمانی فردمحور فراهم ‌آورد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33384_319bb7e0f80716c134117d14a22d461e.pdf