دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 Phantom-Based Validation of a T2∗ MRI Relaxometry Protocol for the Clinical Assessment and Classification of Iron Overload in Thalassemia Major Patients اعتبارسنجی پروتکل ام‌آرآی ریلکسومتری بر اساس فانتوم جهت ارزیابی و طبقه‌بندی بالینی اضافه‌بار آهن در بیماران تالاسمی ماژور 898 907 33414 10.48305/jims.v44.i865.0898 FA فرزانه قربانی استادیار فیزیک پزشکی، مرکز تحقیقات فیزیک پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران 0000-0003-4191-9868 بهاره شهرکی کارشناسی ارشد فناوری تصویربرداری پزشکی، بخش تصویربرداری، بیمارستان امام علی ابن‌ابیطالب زاهدان، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران 0009-0009-8060-9185 پگاه لطفی دانشجوی دکترای تخصصی فیزیک پزشکی، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران 0009-0007-9615-8732 محمد قربانی استادیار خون‌شناسی آزمایشگاهی و بانک خون، گروه آسیب‌شناسی، دانشکده‌ی پزشکی، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران 0000-0001-8829-4258 زهرا بدیعی دانشیار خون و سرطان کودکان، گروه هماتولوژی و آنکولوژی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران 0000-0001-8617-4842 علیرضا منتظرابدی دانشیار فیزیک پزشکی، مرکز تحقیقات فیزیک پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران 0000-0001-6756-0318 Journal Article 2026 05 20 Background: Accurate hepatic iron overload assessment in thalassemia major patients is critical for optimal clinical management. While T_2^* based MRI relaxometry is the standard noninvasive reference for tissue iron quantification, T_2^* values vary with scanner, imaging protocol, and analysis method, potentially causing clinical misclassification. This study evaluated the necessity of quality control and site-specific correction coefficients. Methods: In this retrospective, observational, two-center study, hepatic iron concentration was quantified in 79 patients with β-thalassemia major from Mashhad and Zahedan using MRI relaxometry. Initially, images were analyzed without applying correction coefficients (non-modified) and patients were classified into five clinical severity groups based on T_2^* values. For quantitative validation, a phantom containing defined iron concentrations was imaged at both centers, and site-specific correction coefficients were derived from the relationship between phantom T_2^* values and actual iron concentration. Patient datasets were then reanalyzed by applying these coefficients (QC-modified), and classifications were updated accordingly. Findings: Applying the center-specific correction coefficients significantly altered clinical iron-overload categorization in 31.6% of patients. Without corrections, iron levels tended to be overestimated in the Zahedan center and underestimated in the Mashhad center. The phantom study confirmed a very strong correlation between T_2^* values and true iron concentration (R2 ≈ 0.98), confirming the accuracy of the calibration method. Conclusion: The findings highlight that phantom-based calibration and scanner-specific analysis play a pivotal role in enhancing the quantitative accuracy of MRI relaxometry and preventing diagnostic errors in thalassemia patients. Implementing scanner-specific analysis improves iron burden estimation and facilitates more precise clinical decisions regarding transfusion and chelation therapy. مقدمه: ارزیابی دقیق اضافه‌بار آهن کبد در بیماران تالاسمی ماژور جهت مدیریت بهینه درمان حیاتی است. اگرچه تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) مبتنی بر ریلکسومتری روش استاندارد و غیرتهاجمی برای سنجش بار آهن بافتی است، اما مقادیر به شدت تحت تأثیر تفاوت‌های اسکنر، پروتکل تصویربرداری و روش آنالیز قرار دارند؛ امری که می‌تواند منجر به طبقه‌بندی بالینی نادرست شود. این مطالعه با هدف بررسی ضرورت کنترل کیفی و اعمال ضرایب تصحیح اختصاصی انجام شد. روش‌ها: در این مطالعه مشاهده‌ای گذشته‌نگر دو مرکزه، ۷۹ بیمار تالاسمی ماژور (مشهد و زاهدان) با استفاده از MRI-Relaxometry ارزیابی شدند. ابتدا تصاویر بدون اعمال ضرایب تصحیح (non-modified) تحلیل و بیماران در پنج طبقه بالینی دسته‌بندی شدند. برای اعتبارسنجی، فانتومی با غلظت‌های معین آهن در هر مرکز تصویربرداری و ضرایب تصحیح اختصاصی استخراج گردید. سپس، تصاویر مجدداً با اعمال این ضرایب (QC-modified) آنالیز و نتایج طبقه‌بندی بازنگری شد. یافته‌ها: اعمال ضرایب تصحیح، تغییر در طبقه‌بندی بالینی 31/6 درصد بیماران را در پی داشت. عدم لحاظ ضرایب اختصاصی منجر به بیش‌برآوردی در مرکز زاهدان و کم‌برآوردی در مرکز مشهد شد. همبستگی بسیار قوی میان و غلظت واقعی آهن در فانتوم (0/98 ≈ R2)، دقت روش کالیبراسیون را تأیید کرد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها مؤید آن بود که کالیبراسیون مبتنی بر فانتوم و آنالیز اختصاصی هر اسکنر، نقش کلیدی در افزایش دقت کمی MRI و پیشگیری از خطاهای تشخیصی دارد. این رویکرد ضمن ارتقای دقت سنجش بار آهن، تصمیم‌گیری بالینی دقیق‌تر در مدیریت تزریق خون و درمان آهن‌زدا را میسر می‌سازد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33414_706e79e774e8345ecccc7ed401793d9e.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 Design and Implementation of an Electronic Registry Program for Liver Cirrhosis at Al-Zahra Hospital, Isfahan, Iran راه‌اندازی و طراحی برنامه‌ی ثبت بیماری سیروز کبدی در کلینیک سلامت بیمارستان الزهرا(س) اصفهان، ایران 908 913 33464 10.48305/jims.v44.i865.0908 FA مهدیه‌السادات جلیلی دستیار فوق تخصصی گوارش و کبد بالغین دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0002-0086-5875 مهدی کاظمی استادیار، گروه گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0002-0086-5875 اعظم تیموری دانشیار، گروه گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مرکز تحقیقات بیماری‌های متابولیک کبد، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-9703-6779 اناهیتا بابک دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-4397-3286 Journal Article 2026 05 25 Background: Liver cirrhosis is a chronic progressive disease with extensive fibrosis and serious complications, and disease registry systems play an effective role in identifying etiologies and monitoring disease trends. Due to the lack of a comprehensive cirrhosis registry system in Iran, this study aimed to design and implement a pilot registry for cirrhotic patients at the Health Clinic of Al-Zahra Hospital (Isfahan, Iran). Methods: In this study, following a literature review and expert consultation, a checklist including demographic, clinical, laboratory, and therapeutic variables was designed using Google Forms. Sampling was conducted as a census of all adult patients with a confirmed diagnosis of cirrhosis who presented between January 10, 2025, and April 20, 2025. Data were collected from medical records, interviews, and laboratory tests, and data validity was continuously assessed. Findings: Data from 50 patients (66% male, mean age 54.54 years) were recorded. The most common etiologies were idiopathic (28%), fatty liver disease (26%), and viral hepatitis (20%). The most frequent complication was esophageal varices (68%), and the mean MELD score was 11.89. The most commonly prescribed medications included spironolactone, furosemide, and lactulose, and the most common laboratory findings were thrombocytopenia, anemia, and leukopenia. Conclusion: The results of this pilot study demonstrate a significant burden of complications such as esophageal varices in the studied population and emphasize the necessity of continuous clinical monitoring and the development of national disease registry systems to improve management, follow-up, and therapeutic decision-making in these patients. مقدمه: سیروز کبدی، یک بیماری مزمن پیشرونده با فیبروز گسترده و عوارض جدی است و سامانه‌های ثبت بیماری نقش مؤثری در شناسایی علل و پایش روند آن دارند. با توجه به نبود سامانه جامع ثبت سیروز در ایران، هدف این مطالعه طراحی و اجرای پایلوت ثبت بیماران سیروزی در کلینیک سلامت بیمارستان الزهرا(س) (اصفهان) بود. روش‌ها: در این مطالعه، پس از مرور منابع و اخذ نظر متخصصان، چک‌لیستی در بستر گوگل‌فرم شامل متغیرهای دموگرافیک، بالینی، آزمایشگاهی و درمانی طراحی شد. نمونه‌گیری به‌صورت سرشماری از تمام بیماران بزرگسال با تشخیص تأییدشده سیروز که در بازه ۲۰ دی‌ماه ۱۴۰۳ تا ۳۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۴ مراجعه کردند، انجام گرفت. داده‌ها از طریق پرونده پزشکی، مصاحبه و آزمایش‌ها جمع‌آوری و اعتبار آن‌ها به‌طور پیوسته بررسی گردید. یافته‌ها: اطلاعات ۵۰ بیمار (۶۶ درصد مرد، میانگین سنی ۵۴/۵۴ سال) ثبت شد. شایع‌ترین علل سیروز به‌ترتیب شامل موارد ایدیوپاتیک (۲۸ درصد)، کبد چرب (۲۶ درصد) و هپاتیت ویروسی (۲۰ درصد) بود. شایع‌ترین عارضه، واریس مری (۶۸ درصد) و میانگین نمره MELD معادل ۸۹/۱۱ محاسبه شد. داروهای تجویزی غالب شامل اسپیرونولاکتون، فورزماید و لاکتولوز بودند و شایع‌ترین یافته‌های آزمایشگاهی نیز ترومبوسیتوپنی، آنمی و لکوپنی گزارش شد. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه‌ی پایلوت، بار قابل‌توجه عوارضی نظیر واریس مری را در جمعیت مورد بررسی نشان می‌دهد و بر ضرورت پایش مستمر بالینی و توسعه سامانه‌های ملی ثبت بیماری جهت بهبود مدیریت، پیگیری و تصمیم‌گیری‌های درمانی در این بیماران تأکید می‌نماید.

https://jims.mui.ac.ir/article_33464_180933be379609eaf8430b56c790acda.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 The effects of aerobic exercise and garlic extract on SEMA3C gene expression in the cerebral cortex of obese rats اثر هشت هفته تمرینات هوازی و عصاره‌ی سیر بر بیان ژن SEMA3C در قشر مخ رت‌های چاق 914 921 33475 10.48305/jims.v44.i865.0914 FA امید نظری دانشجوی دکتری، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران حبیب اصغرپور دانشیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران 0000-0002-4116-981X Journal Article 2026 01 23 Background a: Obesity is associated with increased systemic inflammation and disruption of neuroimmunological pathways. SEMA3C is considered an adipokine linked to metabolic disorders. This study aimed to investigate the effects of aerobic exercise and garlic extract on SEMA3C gene expression in the cerebral cortex of obese rats. Methods: In this experimental study, 25 male Wistar rats were divided into five groups: healthy control, obese control, obese+garlic, obese+exercise, and obese+garlic+exercise. A high-fat diet was administered for 12 weeks to induce obesity. Moderate aerobic exercise was conducted and oral garlic extract was administered for eight weeks. SEMA3C gene expression in the cerebral cortex was determined using RT-PCR. Data were analyzed using one-way ANOVA. Results: Obesity induction led to a significant increase in SEMA3C expression. Garlic extract supplementation significantly reduced SEMA3C expression, while exercise alone induced a non-significant decrease. The combined intervention of garlic and exercise resulted in the greatest reduction, which was statistically significant compared to the exercise-only group. Conclusion: Garlic extract has a more potent effect than exercise in reducing SEMA3C expression, and its combination with exercise results in a synergistic effect. These findings highlight the importance of nutritional interventions, particularly garlic extract supplementation, in managing the adverse effects of obesity on brain health and neuroimmunological pathways. مقدمه: چاقی با افزایش التهاب سیستمیک و اختلال در مسیرهای نوروایمیونولوژیک همراه است و SEMA3C به‌عنوان یک سمافورین مرتبط با اختلالات متابولیکی شناخته شده است. هدف این مطالعه، بررسی اثر تمرینات هوازی و عصاره‌ی سیر بر بیان ژن SEMA3C قشر مخ در رت‌های چاق بود.. روش‌ها: در مطالعه‌ی تجربی حاضر، 25 رت نر ویستار به پنج گروه (کنترل سالم، کنترل چاق، چاق+سیر، چاق+ورزش، چاق+سیر+ورزش) تقسیم شدند. رژیم پرچرب به مدت 12 هفته برای القای چاقی استفاده شد. تمرینات هوازی متوسط و عصاره‌ی سیر خوراکی به مدت هشت هفته تجویز شدند. بیان ژن SEMA3C در قشر مخ با روش RT-PCR تعیین شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه استفاده شد. یافته‌ها: القای چاقی موجب افزایش معنی‌دار بیان SEMA3C شد (0/012 = P). مصرف عصاره‌ی سیر به طور معناداری بیان SEMA3C را کاهش داد (0/004 = P)، در حالی که ورزش تنها کاهش غیرمعناداری ایجاد کرد (0/131 = P). اثر ترکیبی سیر و ورزش بیشترین کاهش را ایجاد کرد (0/001 = P) و از نظر آماری نسبت به گروه ورزش معنادار بود (0/030 = P). نتیجه‌گیری: عصاره‌ی سیر اثر قدرتمندتری نسبت به ورزش در کاهش بیان SEMA3C دارد و ترکیب آن با ورزش اثرات هم‌افزا ایجاد می‌کند. این یافته‌ها اهمیت مداخلات تغذیه‌ای و به‌ویژه مصرف عصاره سیر در مدیریت اثرات نامطلوب چاقی بر سلامت مغز و مسیرهای نوروایمیونولوژیک را نشان می‌دهد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33475_b1ade1877289dc7179ca228c0d1cda31.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 The Effect of Reflexology and Acupressure on Anxiety and Depression in Hemodialysis Patients in Centers Affiliated with Hormozgan University of Medical Sciences بررسی تأثیر رفلکسولوژی و طب فشاری بر میزان اضطراب و افسردگی در بیماران تحت همودیالیز مراکز تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان 922 931 33468 10.48305/jims.v44.i865.0922 FA زهرا بخشی زاده گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-3295-5568 فریبا اسدی نوقابی مرکز تحقیقات مراقبت‌های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-1862-1166 هادی یوسفی اپیدمیولوژیست، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0002-5558-5160 Journal Article 2026 07 05 Background: Chronic kidney disease and hemodialysis are associated with significant psychological complications, particularly anxiety and depression, which adversely affect patients' quality of life. Given the limitations of pharmacological treatments, complementary interventions such as reflexology and acupressure have attracted increasing attention. This study aimed to evaluate the effects of reflexology and acupressure on anxiety and depression in patients undergoing hemodialysis. Methods: This single-blind, three-arm randomized controlled trial was conducted in 2024 at the hemodialysis centers affiliated with Hormozgan University of Medical Sciences. A total of 96 eligible patients were randomly assigned to three groups: reflexology, acupressure, and control. The interventions were administered three sessions per week for four weeks. Data were collected using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and analyzed using repeated-measures analysis of varianceety and depression over time (P < 0.05). For anxiety, the effects of time and the time × group interaction were significant, whereas the main effect of group was not significant. For depression, the effects of time, group, and the time × group interaction were all significant. The acupressure group demonstrated the greatest reduction in depression scores. Conclusion: Reflexology and acupressure gradually and cumulatively improved the psychological status of patients undergoing hemodialysis. These effects may be associated with modulation of the autonomic nervous system and attenuation of the stress response. Given their safety, low cost, and ease of implementation, these interventions may be considered complementary therapies alongside standard care for patients undergoing hemodialysis مقدمه: بیماری مزمن کلیه و همودیالیز، با پیامدهای روان‌شناختی، به‌ویژه اضطراب و افسردگی، همراه است که کیفیت زندگی بیماران را کاهش می‌دهد. با توجه به محدودیت‌های درمان‌های دارویی، استفاده از مداخلات مکمل مانند رفلکسولوژی و طب فشاری مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر رفلکسولوژی و طب فشاری بر اضطراب و افسردگی بیماران تحت همودیالیز انجام شد.. روش‌ها: این کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده‌ی سه ‌گروهی و یک‌سوکور در سال ۱۴۰۳ در مراکز همودیالیز دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان انجام شد. تعداد ۹۶ بیمار واجد شرایط به‌طور تصادفی در سه گروه رفلکسولوژی، طب فشاری و کنترل قرار گرفتند. مداخلات به مدت ۴ هفته، سه جلسه در هفته اجرا شد. داده‌ها با پرسشنامه اضطراب و افسردگی بیمارستانی (HADS) جمع‌آوری و با تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان داد هر دو مداخله موجب کاهش معنادار اضطراب و افسردگی در طول زمان شدند (0/05 > P). در متغیر اضطراب، اثر زمان و تعامل زمان × گروه معنادار بود، اما اثر گروه معنادار نبود. در متغیر افسردگی، اثر زمان، گروه و تعامل زمان × گروه معنادار بود و گروه طب فشاری بیشترین کاهش افسردگی را نشان داد. نتیجه‌گیری: رفلکسولوژی و طب فشاری با اثر تدریجی و تجمعی، وضعیت روان‌شناختی بیماران را بهبود بخشیدند. این اثر احتمالاً با تعدیل سیستم عصبی خودمختار و کاهش پاسخ استرس مرتبط است. با توجه به ایمنی، هزینه پایین و سهولت اجرا، این مداخلات می‌توانند به‌عنوان درمان مکمل در کنار مراقبت‌های استاندارد برای بیماران تحت همودیالیز مورد استفاده قرار گیرند.

https://jims.mui.ac.ir/article_33468_9b09b014d728789be5711b296a030b52.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 Evaluation of the Antispasmodic Effect of Essential Oil and Hydroalcoholic Extract of Thymus Daenensis on Rat Ileum Contractions and Intestinal Transit in Mice بررسی اثر ضداسپاسم اسانس و عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنایی روی انقباضات عضلات صاف ایلئوم موش صحرائی و ترانزیت روده در موش سوری 932 940 33483 10.48305/jims.v44.i865.0932 FA حسن صدرائی دانشیار، گروه فارماکولوژی و سم‌شناسی، دانشکده‌ی داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-6600-8465 ریحانه فاتحی میبدی دانشجوی داروسازی، دانشکده‌ی داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0001-1770-4042 افسانه یگدانه دانشیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده‌ی داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-9094-8943 Journal Article 2025 02 05 Background: Thymus daenensis traditionally have been used for treatment of diarrhea and abdominal cramps. However, so for, antispasmodic effects of Thymus daenensis has not been reported. This study for the first time investigates effect of Thymus daenensis essential oil and its hydroalcoholic extract on ileum smooth muscle contractions, aiming to identify potential therapeutic applications for gastrointestinal disorders. Methods: Male Wistar rats were euthanized, and their ileum was isolated and placed in oxygenated Tyrode's physiological solution. Contractions were recorded using a physiograph. The effects of the essential oil, extract, and atropine on contractions induced by spasmogens including KCl, acetylcholine (ACh), and electrical field stimulation (EFS)) were evaluated. Additionally, the impact of these compounds on intestinal transit in mice was assessed with three doses to determine their effectiveness in modulating gastrointestinal motility. Findings: Both the essential oil and hydroalcoholic extract concentration-dependently inhibited ileum induced contractions. The essential oil showed stronger antispasmodic effects compared to the hydroalcoholic extract. The IC50 value of the essential oil (the concentration of the drug that produced 50% of the maximum inhibitory effect) for KCl, ACh, and EFS was calculated to be 4.5±0.5 µg/ml, 6.2±0.7 µg/ml, and 3.8±0.64 µg/ml respectively. In mice, oral administration of both compounds (50, 100, 200mg/kg) significantly reduced intestinal charcoal transit, further supporting their antispasmodic activity. Conclusion: Thymus daenensis essential oil and hydroalcoholic extract exhibited potent and reversible relaxant effect on ileum smooth muscles, highlighting their potential for managing gastrointestinal disorders associated with spasms. مقدمه: آویشن دنائی به صورت سنتی برای درمان اسهال و کرامپ‌های شکمی استفاده داشته است ولی تاکنون اثرات آن روی انقباضات روده گزارش نشده است. این مطالعه اثرات ضداسپاسم اسانس و عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنایی بر انقباضات عضلات صاف را مورد بررسی قرار داده است تا پتانسیل درمانی آن برای بیماری گوارشی معلوم گردد. روش‌ها: رات‌های نر ویستار با با دی اکسیدکربن کشته شدند. قطعه‌ای از ایلئوم به دقت جداشده و درحمام بافت حاوی محلول فیزیولوژیک تیرود اشباع شده با اکسیژن قرارداده شد و انقباضات توسط فیزیوگراف ثبت گردید. اثرات اسانس و عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنائی و آتروپین (کنترل مثبت) بر انقباضات القا شده توسط اسپاسموژن‌های KCl، استیل کولین و تحریک الکتریکی در ایلئوم رات بررسی شد. همچنین، اثرات این ترکیبات بر ترانزیت روده‌ای موش‌های سوری در دوزهای مختلف ارزیابی گردید. یافته‌ها: اسانس و عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنایی هر دو به صورت وابسته به غلظت، انقباضات ناشی از اسپاسموژن‌ها را مهار کردند. اسانس در مقایسه با عصاره‌ی هیدروالکلی اثرات ضداسپاسم قوی‌تری نشان داد. مقدار IC50 اسانس (غلظتی از دارو که ۵۰ درصد حداکثر اثر مهاری را ایجاد کرده است) برای KCl، استیل کولین و تحریک الکتریکی به ترتیب µg/ml۵/۰±4/5، µg/ml۷/۰±6/2 و µg/ml0/64±3/8 محاسبه شد. درحالیکه مقادیر IC50 برای عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنائی به ترتیب µg/ml۴۱±۴۰۸، µg/ml۴۷±۳۷۰ و µg/ml ۷۳±۳۱۹ تعیین شد. همانطور که انتظار میرفت آتروپین پاسخ انقباضی ناشی از استیل کولین و تحریک الکتریکی را مهار کرد ولی تأثیری روی انقباضات ناشی از KCl نداشت. در آزمایش ترانزیت خوراک چارکول (mg/kg 200، 100، 50) در موش سوری، هر دو ترکیب توانستند حرکت روده‌ای موش‌های سوری را به طور معنی‌دار کاهش دهند. نتیجه‌گیری: اسانس و عصاره‌ی هیدروالکلی آویشن دنایی اثرات ضداسپاسم قوی و برگشت‌پذیری بر عضلات صاف نشان دادند. بنابراین بالقوه می‌تواند برای بیماری‌های گوارشی همراه با اسپاسم مناسب باشد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33483_ff0d6a3101157e4b041c73e7e47d0808.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 Design, implementation, and evaluation of a blended course on error management in the emergency department. طراحی، اجرا و ارزشیابی دوره‌ی ترکیبی مدیریت خطا در بخش اورژانس 941 948 33477 10.48305/jims.v44.i865.0941 FA حسین نظمیه دانشجو، گروه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هوشمند، تهران،و استادیار، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری و مامایی، پژوهشکده جامع سلامت مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران 0000-0002-6241-0529 نیکو یمانی استاد، گروه آموزش پزشکی، مرکز تحقیقات آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-7990-092X خدیجه نصیریانی استاد، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری و مامایی، پژوهشکده بیماری‌های غیرواگیر، گروه پرستاری، دانشکده‌ی پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران 0000-0003-3600-9456 سارا حیدری دانشیار، گروه آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران 0000-0003-0033-7028 Journal Article 2025 03 07 Background: Patient safety is a fundamental challenge in healthcare systems, and nursing errors constitute a major threat to patient safety. Training nursing students in error management may be an effective strategy to reduce such errors. This study aimed to determine the effect of a blended error management training program in the emergency department. Methods: This semi-experimental pretest–posttest study was conducted on 165 nursing students at Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, using a census sampling method. The training program was developed based on the ADDIE instructional design model, including analysis (qualitative study, learner analysis, and needs assessment), design (learning objectives and evaluation methods), development (content preparation, course design, and pilot implementation), implementation (blended course delivery), and evaluation (assessment of learning and reaction using the Kirkpatrick model). Data were collected using researcher-developed questionnaires and analyzed using descriptive statistics and paired t-tests. Results: The mean learning score increased significantly from 6.78 ± 2.441 before the intervention to 12.36 ± 1.876 after the intervention (p < 0.001). Students’ satisfaction with the training program was at a desirable level. Reaction-level evaluation showed that all domains scored above the moderate level, with the highest scores related to course evaluation and instructional design and the lowest scores related to course content and technical aspects. Conclusion: The blended error management training program demonstrated the potential to improve learning outcomes, reactions, and satisfaction among nursing students. However, due to the semi-experimental design, the findings should be interpreted with caution, and further controlled studies are recommended مقدمه: ایمنی بیمار، یکی از چالش‌های اساسی نظام سلامت است و خطاهای پرستاری یکی از ابعاد مهم تهدیدکننده‌ی آن به شمار می‌روند. آموزش مدیریت خطا به دانشجویان پرستاری می‌تواند یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش بروز این خطاها باشد. مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین تأثیر دوره‌ی ترکیبی مدیریت خطا در بخش اورژانس انجام شد. روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه‌ی نیمه‌تجربی پیش‌آزمون- پس‌آزمون بود که بر روی 165 دانشجوی پرستاری دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد به روش سرشماری انجام شد. طراحی آموزشی دوره بر اساس مدل ADDIE در پنج فازتحلیل (مطالعه کیفی، تحلیل مخاطبان و نیازسنجی)، طراحی (تدوین اهداف یادگیری و روش‌های ارزشیابی)، توسعه (تدوین محتوا، طراحی دوره و اجرای پایلوت)، اجرا (آماده‌سازی اساتید و فراگیران و اجرای دوره) و ارزشیابی (اندازه‌گیری یادگیری و واکنش بر اساس مدل کرک‌پاتریک)، در قالب ترکیبی (حضوری- الکترونیک) و با استفاده از پرسشنامه‌های محقق‌ساخته انجام و داده‌ها با آمار توصیفی و آزمون T-test تحلیل گردید. یافته‌ها: میانگین نمرات یادگیری دانشجویان قبل از مداخله 2/441 ± 6/78 و بعد از مداخله 1/876 ± 12/36 بود که افزایش معنی‌دار داشت (001/0 > P). میزان رضایتمندی دانشجویان از برگزاری دوره در سطح مطلوب قرار داشت. همچنین در سطح واکنش، نمرات تمامی حیطه‌ها بالاتر از حد متوسط بود؛ به‌طوری ‌که بیشترین امتیاز به حیطه‌های ارزشیابی و طراحی دوره و کمترین امتیاز به محتوای دوره و جنبه‌های فنی اختصاص یافت. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد، دوره‌ی آموزشی ترکیبی مدیریت خطا پتانسیل ارتقای یادگیری، واکنش و رضایت دانشجویان پرستاری را دارد. با توجه به طراحی نیمه‌تجربی مطالعه، نتایج نیازمند تفسیر محتاطانه بوده و انجام پژوهش‌های آینده با طراحی کنترل‌شده توصیه می‌شود.

https://jims.mui.ac.ir/article_33477_555d4939b10bf95704808379fb9d29d0.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 865 2026 07 23 Predictors of Mental Health of Female Faculty Members at Isfahan University of Medical Sciences According to Their Personal and Occupational Characteristics پیش‌بینی کننده‌های سلامت روان اعضای هیأت علمی زن دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با توجه به ویژگی‌های فردی و شغلی آن‌ها 949 955 33487 10.48305/jims.v44.i865.0949 FA حامد علاقمندان دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-6365-8905 Journal Article 2026 08 03 Introduction: The mental health of employees is an important indicator of occupational health and the success of workplaces. This issue is more important for working women who also have family responsibilities. In this study, the predictors of mental health of female faculty members at Isfahan University of Medical Sciences were studied according to their personal and occupational characteristics. Methods: The present cross-sectional study was conducted on 196 female faculty members working at Isfahan University of Medical Sciences with a stratified sampling proportional to the volume. The data collection tool included the General Health Questionnaire (GHQ-28) and a researcher-made questionnaire to measure personal, family and occupational characteristics. The data were analyzed using independent t-tests, analysis of variance, Pearson correlation and stepwise linear regression. Findings: The results showed that the mental health of female faculty members is related to their job satisfaction and organizational support (p <0.05). In this way, lower levels of job satisfaction, lack of organizational support, contractual employment status, and assistant professor academic rank are significant predictors of decreased mental health and increased anxiety symptoms and impaired social functioning. Also, a significant negative correlation was observed between increased work experience and psychological symptoms (p <0.05). Conclusion: Mental health management in the study group requires interventions related to increasing organizational support and job satisfaction. It is recommended that universities help reduce psychological stress and improve the quality of work life of faculty members by focusing on improving job satisfaction and creating a supportive environment. مقدمه: سلامت روان کارکنان، از شاخص‌های مهم سلامت کار و موفقیت محیط‌های کاری است. این موضوع برای زنان شاغل که مسئولیت‌های خانواده را نیز عهده دار هستند، اهمیت بیشتری دارد. در این پژوهش، پیش بینی کننده‌های سلامت روان اعضای هیأت علمی زن دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با توجه به ویژگی‌های فردی و شغلی آن‌ها مطالعه شد. روش‌ها: مطالعه‌ی حاضر به صورت مقطعی روی 196نفر اعضای هیأت علمی زن شاغل در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌ی سلامت عمومی (GHQ-28) و پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته برای سنجش ویژگی‌های فردی، خانوادگی و شغلی بود. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های t مستقل، آنالیز واریانس، همبستگی Pearson و رگرسیون خطی گام به گام تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد، سلامت روان اعضای هیأت علمی زن، با رضایت شغلی و حمایت‌های سازمانی ایشان مرتبط است (0/05 >P ). به این صورت که سطوح پایین‌تر رضایت شغلی، کمبود حمایت‌های سازمانی، وضعیت استخدامی قراردادی و مرتبه‌ی علمی استادیاری، پیش‌بین‌های معنادار برای افت سلامت روان و افزایش علائم اضطرابی و اختلال در عملکرد اجتماعی هستند. همچنین بین افزایش سابقه‌ی کار و نشانه‌های روانی همبستگی منفی معناداری مشاهده شد (0/05 > P). نتیجه‌گیری: مدیریت سلامت روان در گروه مورد مطالعه، نیازمند مداخلات مرتبط با افزایش حمایت سازمانی و رضایت شغلی است. توصیه می‌شود دانشگاه‌ها با تمرکز بر بهبود رضایت شغلی و ایجاد فضای حمایت‌گر، به کاهش تنش‌های روانی و بهبود کیفیت زندگی کاری اعضای هیأت علمی کمک نمایند.

https://jims.mui.ac.ir/article_33487_88ec5df775e0829fcfda406ee2cebd69.pdf