دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 Epidemiological and Clinical Analysis of Tuberculous Spondylodiscitis: A 10-Year Study at Imam Khomeini Hospital تحلیل اپیدمیولوژیک و بالینی اسپوندیلودیسکیت سلی: یک مطالعه‌ی ۱۰ ساله در بیمارستان امام خمینی 2063 2071 33566 10.48305/jims.v44.i874.2063 FA انسیه رحیمی گروه عفونی، مجتمع بیمارستانی امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران 0000-0002-3332-2378 فاطمه نظری دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران 0009-0007-6473-6163 فرشته غیاثوند گروه عفونی، مجتمع بیمارستانی امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران 0000-0001-8095-9104 فائزه سلحشور گروه رادیولوژی، مجتمع بیمارستانی امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران 0000-0002-0342-0006 سارا قادرخانی گروه عفونی، مجتمع بیمارستانی امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 07 31 Background: Mycobacterium tuberculosis remains one of the major causes of chronic spondylodiscitis, particularly in endemic regions. Due to the insidious and chronic nature of the disease, delayed diagnosis may result in severe structural destruction and irreversible spinal deformities. Therefore, precise characterization of the epidemiological and clinical features of affected patients is essential to improve diagnostic accuracy and reduce mortality and long-term neurological disability. Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted on 89 patients with confirmed tuberculous spondylodiscitis referred to Imam Khomeini Hospital between 2010-2020. Diagnosis was established based on histopathological, microbiological, and radiological findings together with clinical response to anti-tuberculosis therapy. Results: The mean age of patients was 51.34 ± 16.18 years. Among them, 85.4% were Iranian nationals and 14.6% were Afghan. The mean white blood cell (WBC) count at admission was 7.4 × 10³/μL. The most common presenting complaint was spinal pain (86.2%), followed by fever (76.1%), weight loss (40.4%), and anorexia (36.0%). Concomitant pulmonary and pleural involvement was observed in 23.6% and 11.2% of patients, respectively. Regarding anatomical distribution, thoracic involvement was present in 51.7%, lumbar involvement in 42.7%, and thoracolumbar junction involvement in 9.0% of cases. Epidural abscesses were detected in 58.4%, paravertebral abscesses in 55.0%, and psoas abscesses in 25.8% of patients. All patients received standard four-drug anti-tuberculosis therapy, while surgical intervention, mainly laminectomy, was performed in 32.6% of cases. Discussion: Tuberculous spondylodiscitis remains an important cause of severe spinal deformities and neurological complications. Early diagnosis and comprehensive paraclinical evaluation are strongly recommended to ensure timely initiation of anti-mycobacterial therapy and prevent permanent disability. مقدمه: مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، از علل مهم اسپوندیلودیسکیت مزمن به‌ویژه در نواحی اندمیک می‌باشد. با توجه به ماهیت موذی و مزمن این بیماری، تأخیر در تشخیص می‌تواند منجر به تخریب شدید ساختاری و بدشکلی‌های جبران‌ناپذیر ستون فقرات گردد. از این‌رو، تبیین دقیق ویژگی‌های اپیدمیولوژیک و بالینی این بیماران جهت ارتقای شاخص تشخیصی و کاهش مورتالیته و ناتوانی‌های حرکتی ضرورت دارد. روش‌ها: این مطالعه‌ی توصیفی- مقطعی، بر روی ۸۹ بیمار مبتلا به اسپوندیلودیسکیت سلی مسجل شده (بر اساس معیارهای بافت‌شناسی، میکروبیولوژیک و یافته‌های تصویربرداری همگام با پاسخ به درمان) ارجاعی به بیمارستان امام خمینی تهران از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۹ انجام شد. یافته‌ها: میانگین سنی مبتلایان 18/16 ± 34/51 سال بود؛ 4/85 درصد ایرانی و 6/14 دصد اتباع افغانستان بودند. میانگین شمارش گلبول‌های سفید (WBC) بیماران در بدو ورود 7/4 × 103/μL گزارش شد. فراوان‌ترین شکایت زمان مراجعه، درد ستون فقرات (2/86 درصد) و پس از آن تب (1/76 درصد)، کاهش وزن (4/40 درصد) و بی‌اشتهایی (0/36 درصد) بود. درگیری همزمان ریه و پلور به ترتیب در 6/32 و 2/11 درصد موارد مشاهده شد. از نظر موقعیت آناتومیک، درگیری ناحیه توراسیک 7/51 درصد، لومبار 7/42 درصد و سگمنت انتقالی توراکولومبار (مهره‌های تحتانی سینه و فوقانی کمری) 0/9 درصد بود. آبسه اپیدورال در 4/58 درصد، پاراورتبرال در ۵۵/۰ درصد و آبسه پسواس در 8/25 درصد بیماران گزارش شد. تمامی بیماران تحت رژیم استاندارد چهاردارویی ضد سل قرار گرفتند و مداخله جراحی (عمدتاً لامینکتومی) در 6/32 درصد موارد انجام پذیرفت. نتیجه‌گیری: اسپوندیلودیسکیت سلی کماکان یکی از علل مهم دفورمیتی‌های شدید ستون فقرات و عوارض نورولوژیک است. تشخیص زودهنگام و ارزیابی دقیق پاراکلینیکی جهت آغاز به‌موقع درمان آنتی‌مایکوباکتریال برای پیشگیری از ناتوانی‌های دائمی توصیه می‌شود.

https://jims.mui.ac.ir/article_33566_40a82d2bc17d9aa6c8ba7f0067d83a83.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 The Effect of New Dressings on Wound Healing in Reduction of Diabetic Foot Amputations بررسی اثر پانسمان نوین در بهبود زخم وکاهش میزان آمپوتاسیون پای دیابتی 2072 2081 33564 10.48305/jims.v44.i874.2072 FA محمد ساجدی نژاد پزشک عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران 0009-0002-4767-3774 سارا مبارک دانشیار، گروه بیماری‌های عفونی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران 0000-0002-4530-1080 عصمت رادمنش دانشیار، گروه فیزیولوژی پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران 0000-0003-1369-6580 هانی اسماعیلیان گروه مهندسی کامپیوتر، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0000-0002-8877-6924 علیرضا حزبه نژاد پزشک عمومی، واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان آموزشی طالقانی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران 0000-0002-8906-1613 محسن رضا زاده پزشک عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران 0000-0002-4477-2059 Journal Article 2026 06 21 Background: Foot ulcer is one of the most important complications of diabetes. Therefore, the present study was performed to determine the effect of new dressings on reducing the rate of amputation of diabetic foot. Methods: This study was a retrospective cohort design involving a sample of 100 randomly selected patients. The patients were then randomly divided into two groups, each consisting of 50 participants, based on the type of dressing they received: traditional or modern. Data was collected using a checklist and by the researcher. The data were analyzed using SPSS version 16, with a significance level of 0.05. Findings: The mean age of traditional dressing group was 53.62±8.63 years and in patients new dressings group was 52.94±9.39 years. 34 patients were male and 66 were female. The mean body mass index in the group of traditional dressings was equal to 29.86±8.84 and in the group of new dressings was equal to 33.67±9.37. Amputation was significantly different in patients of the two groups (traditional and new dressings) and a significant reduction in the amputation rate was observed in the new dressings group (P<0.05). There was also a significant difference between amputations in the two groups based on retinopathy and nephropathy (P<0.05). Conclusion: Wound dressing selection may be influenced by factors such as BMI, wound severity, diabetic complications, and amputation risk among diabetic patients. These insights can help healthcare providers make informed decisions about wound dressing selection for diabetic patients, optimizing wound healing and improving overall health outcomes. مقدمه: زخم پا، یکی از مهم‌ترین عوارض دیابت است. بر همین اساس مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین تأثیر پانسمان نوین در کاهش میزان آمپوتاسیون پای دیابتی انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع کوهورت گذشته‌نگر بود. تعداد نمونه برابر با 100 نفر از بیماران بود که بصورت تصادفی ساده انتخاب و وارد مطالعه شدند، سپس بیماران بر اساس نوع مداخله در دو گروه پانسمان سنتی و پانسمان نوین هرکدام 50 نفر بصورت تصادفی تقسیم شدند. اطلاعات بوسیله چک‌لیست و توسط پژوهشگر جمع‌آوری گردید. داده‌ها در سطح معناداری 05/0 مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین سنی در گروه پانسمان سنتی برابر با 8/63±53/62 سال و در گروه پانسمان نوین برابر با 9/39±52/94 سال بود. 34 نفر از بیماران مرد و 66 نفر زن بودند. میانگین شاخص توده بدنی در گروه پانسمان سنتی برابر با 8/84±29/86 و در گروه پانسمان نوین برابر با 9/37±33/67 بود. آمپوتاسیون در بیماران دو گروه (پانسمان سنتی و نوین) دارای تفاوت معنادار بود و کاهش معنی‌داری در میزان آمپوتاسیون در گروه پانسمان نوین مشاهده شد (05/0 > P). همچنین بین آمپوتاسیون در دو گروه مورد بررسی بر اساس رتینوپاتی و نفروپاتی تفاوت معنادار وجود داشت (0/05 > P). نتیجه‌گیری: انتخاب پانسمان زخم ممکن است بر عواملی مانند شاخص توده بدنی، شدت زخم، عوارض دیابتی و خطر قطع عضو در بین بیماران دیابتی تأثیر بگذارد. این بینش‌ها می‌تواند به ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی در تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد انتخاب پانسمان زخم برای بیماران دیابتی برای بهینه‌سازی بهبود زخم و بهبود پیامدهای کلی سلامت کمک کند..

https://jims.mui.ac.ir/article_33564_a9d25b21e4dc63331981e0ad1d91b6ad.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 Comparison of CD105 Expression in Different Histological Grades of Oral Squamous Cell Carcinoma and Healthy Oral Mucosa by Immunohistochemistry مقایسه بیان نشانگر CD105 در درجات مختلف تمایز کارسینوم سلول سنگفرشی دهان و مخاط سالم به روش ایمونوهیستوشیمی 2082 2088 33561 10.48305/jims.v44.i874.2082 FA شکوفه امینی گروه دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران 0000-0002-7630-7944 نادر کلباسی غروی گروه آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران 0000-0002-0810-1979 Journal Article 2026 08 10 Introduction: Oral squamous cell carcinoma (OSCC) is the most common malignancy of the oral cavity, and angiogenesis plays a critical role in its growth and progression. CD105 (endoglin) is a membrane protein recognized as a specific marker of neoangiogenesis and may have prognostic value in patients with OSCC. This study aimed to assess CD105 expression in OSCC and compare it with normal oral mucosa. Materials and Methods: In this cross-sectional study, archival samples including 13 OSCC specimens with different grades of differentiation (well, moderate, poor) and 5 normal oral mucosa samples were examined. CD105 expression was evaluated using immunohistochemistry, and microvessel density was counted in hotspot areas. Data were analyzed using appropriate statistical tests, and a significance level of p < 0.05 was considered. Results: CD105 expression was significantly higher in OSCC compared with normal mucosa (p = 0.000). The mean CD105 expression increased with decreasing tumor differentiation; the highest expression was observed in poorly differentiated tumors, while the lowest was in well-differentiated tumors (p = 0.043). Conclusion: The elevated expression of CD105 in tumor tissues compared with normal mucosa and its association with lower differentiation indicate a key role of this marker in tumor neoangiogenesis and OSCC progression. Therefore, CD105 can be considered a valuable biomarker for predicting disease severity and a potential target for anti-angiogenic therapy. مقدمه: سرطان سلول سنگفرشی دهان (Oral squamous cell carcinoma) OSCC شایع‌ترین بدخیمی ناحیه دهان است و آنژیوژنز نقش حیاتی در رشد و پیشرفت آن دارد. CD105 (اندوگلین) یک پروتئین غشایی و نشانگر اختصاصی نئوآنژیوژنز است که ممکن است ارزش پیش‌آگهی در بیماران OSCC داشته باشد. هدف این مطالعه، ارزیابی بیان CD105 در OSCC و مقایسه آن با مخاط سالم دهان بود. روش‌ها: در این مطالعه‌ی مقطعی، نمونه‌های آرشیوی شامل ۱۳ نمونه OSCC با درجات مختلف تمایز (خوب، متوسط، ضعیف) و ۵ نمونه مخاط سالم مورد بررسی قرار گرفتند. بیان CD105 با روش ایمونوهیستوشیمی ارزیابی و تراکم میکرووسکولار در نقاط داغ شمارش شد. داده‌ها با آزمون‌های آماری مناسب تحلیل و سطح معنی‌داری 0/05 > P در نظر گرفته شد. یافته‌ها: بیان CD105 در OSCC به‌طور معنی‌داری بالاتر از مخاط سالم بود (0/001 = p). میانگین بیان CD105 با کاهش درجه تمایز تومور افزایش یافت؛ بیشترین بیان در تومورهای با تمایز ضعیف و کمترین در تومورهای با تمایز خوب مشاهده شد (0/043 = P). نتیجه‌گیری: بیان بالای CD105 در بافت‌های توموری نسبت به مخاط سالم و ارتباط آن با کاهش تمایز، نشان‌دهنده‌ی نقش کلیدی این نشانگر در نئوآنژیوژنز و رشد OSCC است. بنابراین، CD105 می‌تواند به‌عنوان یک بیومارکر ارزشمند در پیش‌بینی شدت بیماری و هدفی بالقوه در درمان‌های ضدعروقی در نظر گرفته شود.

https://jims.mui.ac.ir/article_33561_0401ed6796f1f9b637d18a4ba337e1d6.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 Trends in Demographic Characteristics, Socioeconomic Indicators, and Risk Factors of Patients with Oral Squamous Cell Carcinoma: A 12-Year Retrospective Study in Southern Iran بررسی روند تغییرات ویژگی‌های دموگرافیک، شاخص‌های اجتماعی ـ اقتصادی و عوامل خطر بیماران مبتلا به کارسینوم سلول سنگفرشی دهان: یک مطالعه‌ی گذشته‌نگر ۱۲ ساله در جنوب ایران 2089 2097 33563 10.48305/jims.v44.i874.2089 FA آزیتا صادق زاده استادیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان، گروه بیماری‌های دهان، دانشکده‌ی‌ دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-2601-4254 فرهاد زره پوش دانشجوی دوره عمومی، مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان، گروه بیماری‌های دهان، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران 0009-0000-7206-8440 زهره جعفری اشکاوندی استاد، گروه پاتولوژی دهان، فک و صورت، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران 0000-0003-4440-7083 Journal Article 2026 08 12 Background: Oral squamous cell carcinoma (OSCC) is the most common malignancy of the oral cavity, with demographic characteristics, socioeconomic status, and behavioral risk factors all contributing to its occurrence. Given the social and lifestyle changes of recent years, this study aimed to examine trends in demographic characteristics, socioeconomic indicators, and risk factors among OSCC patients between 2011 and 2022 in southern Iran. Methods: This retrospective analytical study included 131 patients with a definitive histopathological diagnosis of OSCC. Data were extracted from the archives of the Department of Oral and Maxillofacial Pathology, School of Dentistry, Shiraz University of Medical Sciences, covering the years 2011 to 2022. Patients were divided into two time periods: 2011–2016 (n=69) and 2017–2022 (n=62). Information on age, sex, occupation, place of residence, tobacco and alcohol use, chronic trauma, and anatomical site of the lesion was collected. Data were analyzed using independent t-tests, chi-square tests, Fisher's exact test, and binary logistic regression. Results: The mean patient age was 59.0±15.7 years, with no significant difference between the two periods (P=0.580). Men accounted for 56.5% of patients, and the sex distribution did not differ significantly between periods (P=0.382). Smoking was the most common risk factor in both periods and showed no significant change over time. Although the prevalence of alcohol use rose from 17.4% to 25.8%, this difference was not stat مقدمه: کارسینوم سلول سنگفرشی دهان (Oral squamous cell carcinoma) OSCC، شایع‌ترین بدخیمی حفره‌ی دهان است و عوامل متعددی از جمله ویژگی‌های دموگرافیک، شرایط اجتماعی- اقتصادی و عوامل خطر رفتاری در بروز آن نقش دارند. با توجه به تغییرات اجتماعی و سبک زندگی در سال‌های اخیر، مطالعه حاضر با هدف بررسی روند تغییرات ویژگی‌های دموگرافیک، شاخص‌های اجتماعی ـ اقتصادی و عوامل خطر بیماران مبتلا به OSCC طی سال‌های 1401-1390 در جنوب ایران انجام شد. روش‌ها: این مطالعه‌ی تحلیلی گذشته‌نگر، بر روی 131 بیمار مبتلا به OSCC با تشخیص هیستوپاتولوژیک قطعی انجام شد. داده‌ها از آرشیو بخش آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در فاصله سال‌های 1390 تا 1401 استخراج گردید. بیماران در دو گروه زمانی 1390–1395 (69 نفر) و 1396–1401 (62 نفر) طبقه‌بندی شدند. اطلاعات مربوط به سن، جنس، شغل، محل سکونت، مصرف دخانیات و الکل، ترومای مزمن و محل آناتومیک ضایعه جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های t مستقل، Chi-square، آزمون Fisher's exact test و رگرسیون لجستیک باینری تحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین سنی بیماران 15/7 ± 59/0 سال بود و تفاوت معنی‌داری بین دو دوره زمانی مشاهده نشد (0/580 = P). مردان 56/5 درصد بیماران را تشکیل می‌دادند و توزیع جنسیتی در دو دوره تفاوت معنی‌داری نداشت (0/382 = P). مصرف سیگار شایع‌ترین عامل خطر در هر دو دوره بود و تغییر معنی‌داری نشان نداد. اگرچه شیوع مصرف الکل از 17/4 درصد به 25/8 درصد افزایش یافت، این اختلاف از نظر آماری معنی‌دار نبود (0/337 = P). فراوانی ترومای مزمن از 36/2 درصد در دوره نخست به 51/6 درصد در دوره دوم افزایش یافت و در تحلیل رگرسیون لجستیک، تنها عامل دارای ارتباط مستقل با دوره زمانی اخیر بود 0/024 = P؛ 5/99 – 1/13 :CI 95%؛ 2/60 = OR شایع‌ترین محل بروز تومور در هر دو دوره، لترال بوردر زبان بود. نتیجه‌گیری: الگوی دموگرافیک و بیشتر عوامل خطر مرتبط با OSCC طی یک دهه گذشته در جنوب ایران تغییر قابل توجهی نداشته است. با این حال، افزایش فراوانی ترومای مزمن و ارتباط مستقل آن با دوره اخیر در تحلیل چندمتغیره در بیماران سال‌های اخیر نشان می‌دهد که عوامل تحریک‌کننده مکانیکی ممکن است در الگوی کنونی سرطان دهان نقش پررنگ‌تری یافته باشند. توجه بیشتر به شناسایی و حذف عوامل تروماتیک مزمن و بهبود دسترسی به مراقبت‌های دندانپزشکی می‌تواند در برنامه‌های پیشگیری از سرطان دهان مؤثر باشد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33563_87b66fcf2a06b8d5349051f30e0cc345.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 Evaluation of Pulp Stone Frequency in Molar Teeth Based on Demographic Factors and Jaw Involvement Using Cone-Beam Computed Tomography بررسی فراوانی پالپ‌استون در دندان‌های مولر بر اساس عوامل دموگرافیک و فک درگیر با استفاده از توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی 2098 2105 33567 10.48305/jims.v44.i874.2098 FA شقایق قدیمی استادیار، گروه اندودانتیکس، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-1227-1380 شیوا محبوبی استادیار، گروه پروتزهای دندانی، دانشکده‌ی دندانپزشک،ی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران 0000-0001-9532-1920 پریا امام وردی زاده دانشیار، گروه آموزشی آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-4406-9558 نرگس بیات استادیار، گروه رادیولوژی دهان، فک و صورت، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران محمد پورجمال دندانپزشک، تبریز، ایران آرمان سعیدی وحدت استادیار، گروه رادیولوژی دهان، فک و صورت، دانشکده‌ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-4131-3711 Journal Article 2026 08 26 Introduction: Root canal treatment success depends on proper canal access. This challenge is greater in molars due to complex anatomy, and pulp stones may complicate the process. Objective: To evaluate pulp stone prevalence in molars based on demographic factors and jaw involvement using CBCT in patients referred to Tabriz Faculty of Dentistry during 2015–2025. Materials and Methods: In this retrospective study, CBCT images of 74 patients aged 20–60 years were evaluated by radiology and endodontics specialists. Pulp stone prevalence in first and second molars was determined and compared based on sex, age, tooth type, and jaw. Results: Among 97 teeth with pulp stones, 53 (54.6%) were in females and 44 (45.4%) in males. The highest prevalence was in the 41–50 age group (31.3%). Statistical analysis showed no significant differences regarding sex (P=0.243), age (P=0.328), tooth type (P=0.468), or jaw (P=0.919). Conclusion: Pulp stones are highly prevalent in molars but show no significant association with demographic or anatomical variables, appearing as an independent finding to be considered in endodontic treatment. مقدمه: موفقیت درمان ریشه به دسترسی مناسب به سیستم کانال وابسته است. این چالش در مولرها به دلیل آناتومی پیچیده برجسته‌تر بوده و پالپ‌استون‌ها می‌توانند روند را دشوار کنند. مطالعه حاضر با هدف بررسی فراوانی پالپ‌استون در مولرها بر اساس عوامل دموگرافیک و فک درگیر با استفاده از (Cone-Beam Computed Tomography) CBCT در بیماران مراجعه‌کننده به دانشکده دندانپزشکی تبریز طی سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴، انجام شد. روش‌ها: در این مطالعه گذشته‌نگر، تصاویر CBCT ۷۴ بیمار ۲۰ تا ۶۰ ساله ارزیابی شد. تصاویر توسط متخصصان رادیولوژی و اندودانتیکس بررسی گردید. فراوانی پالپ‌استون در مولرهای اول و دوم تعیین و بر اساس جنسیت، سن، نوع دندان و فک مقایسه شد. یافته‌ها: از ۹۷ دندان دارای پالپ‌استون، ۵۳ دندان (54/6 درصد) در زنان و ۴۴ دندان (45/4 درصد) در مردان بود. بیشترین شیوع در گروه سنی ۴۱ تا ۵۰ سال (31/3 درصد) بود. تحلیل آماری تفاوت معناداری از نظر جنسیت (0/243 = P)، سن (0/328 = P)، نوع مولر (0/468 = P) و فک درگیر (0/919 = P) نشان نداد. نتیجه‌گیری: پالپ‌استون در مولرها شیوع بالایی دارد اما با متغیرهای دموگرافیک و آناتومیک ارتباط معناداری ندارد و یافته‌ای مستقل محسوب می‌شود که در درمان اندودنتیک باید مدنظر قرار گیرد.

https://jims.mui.ac.ir/article_33567_3e184e77033653ed680e6a72159e7d69.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 The Reflection of Iranian and Islamic Cultural and Civilizational Achievements in Modern Medical Education بازتاب دستاوردهای فرهنگی و تمدنی ایران و اسلام در آموزش‌ پزشکی نوین 2106 2114 33565 10.48305/jims.v44.i874.2106 FA وحید عابدین پور گروه معارف اسلامی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-5911-2811 محمود ایوبی گروه معارف اسلامی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-9416-5436 علی غلامی دهقی گروه معارف اسلامی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0005-5876-8578 Journal Article 2026 01 04 Introduction: The written legacy of scholars such as al-Razi and Avicenna, based on observation, experimentation, and maintaining the balance between body and soul, presents a comprehensive model for cultivating responsible physicians who are aware of their historical and cultural identity. Nevertheless, the dominance of positivist paradigms in modern medical education has diminished the role of this heritage, revealing the necessity for a fundamental revision of curricular contents and educational philosophy. Method: This study adopts a descriptive–analytical approach grounded in library and documentary research. Data have been extracted from classical Iranian–Islamic medical texts, historical writings, philosophical sources, and scholarly articles, and then analyzed to identify the influential manifestations of Iranian–Islamic civilization in modern medical education. Results: Results indicate that Iranian–Islamic medicine has foundational achievements in four principal domains: epistemic–scientific, ethical–humanistic, clinical–therapeutic, and philosophical–spiritual. The systematic classification of medical knowledge, the experiential and evidence-based methodology introduced by al-Razi, the interdisciplinary comprehensiveness of Avicenna’s Canon of Medicine, and the establishment of organized hospital models exemplify the institutionalization of medical education and research within this civilization. Conclusion: The intelligent integration of the cultural and civilizational achievements of Iran and Islam into modern medical education is not a nostalgic return to the past but rather a strategic movement toward cultivating holistic, committed, and human-centered physicians. This synergy enhances the quality of education, improves public health, and strengthens the connection between science, ethics, and identity. Achieving this goal requires systematic revision of educational curricula, scientific validation of classical texts, and expansion of interdisciplinary research. مقدمه: میراث مکتوب حکمایی چون رازی و ابن‌سینا با تکیه بر مشاهده، تجربه و حفظ تعادل جسم و روح، الگویی جامع برای تربیت پزشکان مسئول و آگاه از هویت تاریخی خویش ارائه می‌دهد. با وجود این، غلبه نگرش پوزیتیویستی در آموزش پزشکی، موجب کم‌رنگ‌شدن نقش این میراث شده و ضرورت بازنگری در محتوای درسی و فلسفه آموزش پزشکی را آشکار می‌سازد. روش‌ها: این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر پایه بررسی منابع کتابخانه‌ای و اسنادی انجام شده است. داده‌ها از متون کلاسیک پزشکی اسلامی- ایرانی، آثار تاریخی، منابع فلسفی و مقالات علمی معتبر گردآوری و تحلیل شده تا جلوه‌های اثرگذار تمدن ایرانی- اسلامی بر نظام آموزش پزشکی نوین شناسایی گردد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد طب اسلامی- ایرانی در چهار عرصه معرفتی- علمی، اخلاقی- انسانی، درمانی- بالینی و فلسفی- معنوی دارای دستاوردهای بنیادین است. نظام طبقه‌بندی دانش پزشکی، تجربی‌سازی و مستندسازی توسط رازی، جامعیت و بین‌رشته‌ای‌بودن «قانون» ابن‌سینا، و شکل‌گیری مدل بیمارستانی سازمان‌یافته نمونه‌هایی از نهادینه‌سازی آموزش و پژوهش در این تمدن‌اند. همچنین، توجه به سلامت روان، معنویت، تغذیه، پیشگیری از بیماری و تلفیق حکمت عملی در تربیت پزشکان، مبانی آموزش کل‌نگر و اخلاق‌مدار معاصر را شکل می‌دهد. نتیجه‌گیری: افزودن هوشمندانه دستاوردهای فرهنگی و تمدنی ایران و اسلام در آموزش پزشکی نوین، نه بازگشت به گذشته بلکه حرکتی راهبردی برای تربیت پزشکانی جامع‌نگر، متعهد و انسان‌محور است. این هم‌افزایی موجب ارتقای کیفیت آموزش، بهبود سلامت جامعه و تقویت پیوند میان علم، اخلاق و هویت می‌شود. تحقق این هدف مستلزم بازنگری در سرفصل‌ها، اعتبارسنجی علمی متون کهن و گسترش پژوهش‌های میان‌رشته‌ای است.

https://jims.mui.ac.ir/article_33565_b303e3e45397755f4e15eaa2a662ec02.pdf

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی استان اصفهان مجله دانشکده پزشکی اصفهان 1027-7595 44 874 2026 09 23 Intra Operative Blood Salvage in Liver Transplantation: The Oncologic and Infectious Safety with an Emphasize on Hepatocellular Carcinoma - A Narrative Review بازیافت داخل عملی سلول‌های خونی در پیوند کبد: ایمنی انکولوژیک و عفونی با تأکید بر هپاتوسلولار کارسینوما– یک مرور روایی 2115 2120 33375 10.48305/jims.v44.i874.2115 FA محمدحسین آقابابا کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-5287-9489 محمد شهدادیان کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0003-5274-3092 نگار استاد شریف کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-5691-8764 محمد اسلامیان گروه جراحی عمومی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-5019-5641 Journal Article 2025 09 10 Background: Liver transplantation is often associated with significant intraoperative bleeding, exposing patients to extensive use of allogeneic blood products. Intraoperative blood salvage (IBS) is a solution to mitigate this effect; however, its oncologic and infectious safety remains a matter of debate. This narrative review aims to synthesize the current evidence regarding the efficacy and safety of IBS and provide risk-based practical recommendations. Methods: A critical search and synthesis of cohort studies, prospective investigations, and systematic reviews/meta-analyses was conducted, with a focus on: reduction in allogeneic blood product utilization, oncologic outcomes, infectious safety, and moderating factors such as leukocyte depletion filtration (LDF). Findings: Selective application of IBS tailored to bleeding risk and surgical field conditions consistently reduces the need for allogeneic transfusion, and the hematologic quality of salvaged products is acceptable. In hepatocellular carcinoma, the body of evidence suggests that IBS —particularly with standard use of LDF— is comparable to allogeneic transfusion strategies in terms of recurrence and survival, although cautionary signals have been reported in high-risk subgroups, such as patients with elevated alpha-fetoprotein levels. From an infectious standpoint, in living donor liver transplantation, bile is frequently sterile and LDF effectively reduces contamination; however, in deceased donor transplantation, the performance of LDF may be inadequate in the presence of a high bacterial load. Conclusions: IBS represents a safe and effective option for reducing allogeneic exposure in many liver transplant recipients. Decision-making in high-risk subgroups should be guided by individualized risk assessment. مقدمه: پیوند کبد، با خون‌ریزی قابل‌توجه همراه است و بیماران را در معرض مصرف گسترده‌ی فرآورده‌های آلوژن و عوارض ناشی از آن قرار می‌دهد. بازیافت داخل‌عملی سلول‌های خونی (IBS) به‌منظور کاهش این مواجهه به‌کار می‌رود؛ اما ایمنی انکولوژیک و عفونی آن محل بحث است. هدف این مرور روایی، سنتز شواهد موجود درباره‌ی کارآیی و ایمنی IBS و ارائه‌ی توصیه‌های کاربردی ریسک‌محور است. روش‌ها: جست‌وجو و تلفیق انتقادی داده‌های هم‌گروهی، مطالعات آینده‌نگر و مرورهای نظام‌مند/ متاآنالیز با تمرکز بر: کاهش نیاز به فرآورده‌های آلوژن، پیامدهای انکولوژیک، ایمنی عفونی و عوامل تعدیل‌گر مانند فیلتر کاهش لکوسیت بود. یافته‌ها: به‌کارگیری گزینشی IBS متناسب با ریسک خون‌ریزی و شرایط میدان جراحی، به‌طور پایدار مصرف فرآورده‌های آلوژن را می‌کاهد و کیفیت محصول بازگردانی‌شده از منظر هماتولوژیک قابل قبول است. در هپاتوسلولار کارسینوما، بدنه‌ی شواهد نشان می‌دهد IBS، به‌ویژه با به‌کارگیری استاندارد LDF، دست‌کم از نظر عود و بقا هم‌تراز رویکردهای متکی بر خون آلوژن است، هرچند در زیرگروه‌های پُرخطر مانند سطح بالای آلفا فیتوپروتئین سیگنال های احتیاط گزارش شده است. از منظر عفونی، در پیوند کبد از اهدا کننده‌ی زنده، صفرا غالباً استریل است و LDF آلودگی محصول را به‌خوبی می‌کاهد؛ اما در پیوند کبد از اهدا کننده مرده کارایی LDF در مواجهه با بار باکتریایی بالا ممکن است ناکافی باشد. نتیجه‌گیری: IBS در بسیاری از بیماران پیوند کبد گزینه‌ای ایمن و مؤثر برای کاهش مواجهه با آلوژن است. تصمیم‌گیری در زیرگروه‌های پُرخطر باید بر اساس ارزیابی ریسک باشد..

https://jims.mui.ac.ir/article_33375_56034e3017a60728e3f1ce4ba40aeeeb.pdf