مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مقایسه‌ی سطح کورتیزول بزاقی در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی نوع یک با افراد عادی: یک مطالعه‌ی مورد- شاهدی

نوع مقاله : Original Article(s)

نویسندگان
صبرا موسوی زادگان 1
بیتا نصرالهی 2
محمدرضا شعربافچی زاده 3
مهرداد نوروزی 4
1 گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار روانپزشکی، گروه روانپزشکی و مرکز تحقیقات علوم رفتاری، بیمارستان خورشید، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
4 دانشیار، گروه بیهوشی، مرکز تحقیقات بیهوشی و مراقبت‌های ویژه، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.48305/jims.v44.i855.0388
چکیده
مقدمه: اختلال دوقطبی نوع یک، با اختلال در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal) HPA و افزایش سطح کورتیزول همراه است. این مطالعه با هدف مقایسه‌ی سطح کورتیزول بزاقی به‌عنوان یک نشانگر زیستی غیرتهاجمی در بیماران یوتایمیک دوقطبی نوع یک با افراد سالم انجام شد.
روش‌ها: در این مطالعه‌ی مورد- شاهدی در سال ۱۴۰۳ در شهر اصفهان، ۳۰ بیمار مبتلا به اختلال دوقطبی نوع یک فاز یوتایمیا، تأیید شده با DSM-5-TR و نمره‌ی 2 ≤ در YMRS و 7 ≤ در HDRS و در و ۳۰ فرد سالم همتا از نظر سن، جنس و تحصیلات انتخاب شدند. نمونه‌گیری هدفمند بود. سطح کورتیزول بزاقی صبحگاهی (ساعت ۸-6) با کیت الایزا دایامترا (Diametra, Italy, 2024) اندازه‌گیری شد. داده‌ها با آزمون Independent Sample T-test تحلیل شدند.
یافته‌ها: میانگین سطح کورتیزول بزاقی در گروه بیماران (11/8 ± 84/12 نانوگرم/میلی‌لیتر) به‌طور معناداری بالاتر از گروه سالم (33/4 ± 30/7 نانوگرم/میلی‌لیتر) بود.
نتیجه‌گیری: افزایش سطح کورتیزول بزاقی حتی در فاز یوتایمیا، نشان‌دهنده‌ی فعال‌سازی مداوم محور HPA است. این یافته با مطالعات قبلی در فازهای حاد همخوانی دارد و حاکی از آن است که اختلال در تنظیم کورتیزول یک ویژگی پایدار (trait) در اختلال دوقطبی است. کورتیزول بزاقی می‌تواند به‌عنوان یک نشانگر زیستی کم‌هزینه و غیرتهاجمی در غربالگری و پیگیری بیماران مورد استفاده قرار گیرد..

تازه های تحقیق

صبرا موسوی زادگان: Google Scholar , PubMed

بیتا نصرالهی: Google Scholar , PubMed

محمدرضا شعربافچی زاده: Google Scholar , PubMed

مهرداد نوروزی:  Google Scholar , PubMed

 

کلیدواژه‌ها
اختلال دوقطبی
یوتایمیا
کورتیزول
بزاق
محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA)
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison of Salivary Cortisol Levels in Patients with Bipolar I Disorder and General Population: A Case-Control Study

نویسندگان English

Sabra Mousavizadegan 1
Bita Nasrolahi 2
Mohammad Reza Sharbafchi 3
Mehrdad Norouzi 4
1 Department of Psychology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Psychology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor of Psychiatry, Behavioural Sciences Research Center & Department of Psychiatry, Khorshid Hospital, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
4 Associate Professor, Anesthesiology and Critical Care Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
چکیده English

Background: Bipolar I disorder is associated with dysregulation of the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis and elevated cortisol levels. This study aimed to compare salivary cortisol as a non-invasive biomarker in euthymic patients with bipolar I disorder and control group.
Methods: In this case-control study conducted in Isfahan in 2024, 30 euthymic patients with bipolar I disorder (confirmed by DSM-5-TR, YMRS≤2, HDRS≤7) and 30, healthy individuals, with same age, sex, andeducatin level, were selected via purposive sampling. Morning salivary cortisol (6–8 AM) was measured using Diametra ELISA kit (Diametra, Italy, 2024). Data were analyzed using Independent T-test.
Findings: Mean salivary cortisol level in the case group (12.84 ± 8.11 ng/mL) was significantly higher than in the control group (7.30 ± 4.33 ng/mL).
Conclusion: Elevated salivary cortisol even during euthymia indicates persistent HPA axis hyperactivity. This finding is consistent with previous studies in acute phases and suggests that cortisol dysregulation is a considerable marker in bipolar disorder. Salivary cortisol can serve as a cost-effective, non-invasive biomarker for screening and monitoring patients.

کلیدواژه‌ها English

Bipolar Disorder
Euthymia
Cortisol
Saliva
Hypothalamic&ndash
Pituitary&ndash
Adrenal Axis (HPA)
1.     Oliva V, Fico G, De Prisco M, Gonda X, Rosa AR, Vieta E. Bipolar disorders: an update on critical aspects. Lancet Reg Health Eur 2025; 48: 101135.
2.     Lai J, Li S, Wei C, Chen J, Fang Y, Song P, Hu S. Mapping the global, regional and national burden of bipolar disorder from 1990 to 2019: trend analysis on the Global Burden of Disease Study 2019. Br J Psychiatry 2024; 224(2): 36-46.
3.     Goodwin FK, Jamison KR. Manic-depressive illness: bipolar disorders and recurrent depression: Oxford University Press; 2007.
4.     Scaini G, Valvassori SS, Diaz AP, Lima CN, Benevenuto D, Fries GR, Quevedo J. Neurobiology of bipolar disorders: a review of genetic components, signaling pathways, biochemical changes, and neuroimaging findings. Braz J Psychiatry 2020; 42(5): 536-51.
5.     Clow A, Smyth N. Salivary cortisol as a non-invasive window on the brain. Int Rev Neurobiol 2020; 150: 1-16.
6.     Valiengo LL, Soeiro-de-Souza MG, Marques AH, Moreno DH, Juruena MF, Andreazza AC, et al. Plasma cortisol in first episode drug-naïve mania: differential levels in euphoric versus irritable mood. J Affect Disord 2012; 138: 149-52.
7.     Cervantes P, Gelber S, Kin F, Nair VN, Schwartz G. Circadian secretion of cortisol in bipolar disorder. J Psychiatry Neurosci 2001; 26(5): 411-6.
8.     Girshkin L, Matheson SL, Shepherd AM, Green MJ. Morning cortisol levels in schizophrenia and bipolar disorder: a meta-analysis. Psychoneuroendocrinology 2014; 49: 187-206.
9.     Steen NE, Methlie P, Lorentzen S, Dieset I, Aas M, Nerhus M, et al. Altered systemic cortisol metabolism in bipolar disorder and schizophrenia spectrum disorders. J Psychiatr Res 2014; 52: 57-62.
10.  van den Berg MT, Wester VL, Vreeker A, Koenders MA, Boks MP, van Rossum EF, et al. Higher cortisol levels may proceed a manic episode and are related to disease severity in patients with bipolar disorder. Psychoneuroendocrinology 2020; 119: 104658.
11.  Murri MB, Prestia D, Mondelli V, Pariante C, Patti S, Olivieri B, et al. The HPA axis in bipolar disorder: systematic review and meta-analysis. Psychoneuroendocrinology 2016; 63: 327-42.
12.  Zhang M, Zhao S, Chen Y, Zhang X, Li Y, Xu P, et al. Chronic stress in bipolar disorders across the different clinical states: roles of HPA axis and personality. Neuropsychiatr Dis Treat 2022; 18: 1715-25.
13.  Turpeinen U, Hämäläinen E. Determination of cortisol in serum, saliva and urine. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2013; 27(6): 795-801.
14.  Pearlmutter P, DeRose G, Samson C, Linehan N, Cen Y, Begdache L, et al. Sweat and saliva cortisol response to stress and nutrition factors. Sci Rep 2020; 10(1): 19050.
15.  Huang M-C, Chuang S-C, Tseng M-CM, Chien Y-L, Liao S-C, Chen H-C, Kuo P-H. Cortisol awakening response in patients with bipolar disorder during acute episodes and partial remission: A pilot study. Psychiatry Res 2017; 258: 594-7.
16.  Alloy LB, Titone MK, Ng TH, Bart CP. Stress in bipolar disorder. Oxford University Press; 2018: 1-70.
17.  Havermans R, Nicolson NA, Berkhof J, deVries MW. Patterns of salivary cortisol secretion and responses to daily events in patients with remitted bipolar disorder. Psychoneuroendocrinology 2011; 36(2): 258-65.
18.  Daban C, Vieta E, Mackin P, Young AH. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis and bipolar disorder. Psychiatr Clin North Am 2005; 28(2): 469-80.
19.  Patel VK, Vaishnaw A, Shirbhate E, Kore R, Singh V, Veerasamy R, Rajak H. Cortisol as a target for treating mental disorders: a promising avenue for therapy. Mini Rev Med Chem 2024; 24(6): 588-600.
20.  Young RC, Biggs JT, Ziegler VE, Meyer DA. A rating scale for mania: Reliability, validity and sensitivity. Br J Psychiatry 1978; 133(5): 429–35.
21.  Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1960; 23(1): 56–62.
22.  Barekatain M, Tavakkoli M, Molavi H, Maroofi M, Salehi M. Validity and reliability of Young Mania Rating Scale in Iran [in Persian]. J Psychol 2007; 11: 150–65.
23.  Gharaei BA. Study on some cognitive patterns in patients with anxiety and depression. Tehran, Iran: Tehran Psychiatric Institute; 2000. [in Persian].
24.  Milo T, Maimon L, Cohen B, Haran D, Segman D, Danon T, et al. Longitudinal hair cortisol in bipolar disorder and a mechanism based on HPA dynamics. iScience 2024; 27(3): 109234
25.  Mukherjee D, Weissenkampen JD, Wasserman E, Krishnamurthy VB, Millett CE, Conway S, et al. Dysregulated diurnal cortisol pattern and heightened night-time cortisol in individuals with bipolar disorder. Neuropsychobiology 2022; 81(1): 51-9.
26.  Kamali M, Saunders EF, Prossin AR, Brucksch CB, Harrington GJ, Langenecker SA, McInnis MG. Associations between suicide attempts and elevated bedtime salivary cortisol levels in bipolar disorder. J Affect Disord 2012; 136(3): 350-8.
27.  Harsanyi S, Kupcova I, Csobonyeiova M, Klein M. Salivary hormones in depression: the future in diagnosis and treatment. Ann Gen Psychiatry 2025; 24(1): 9.
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 44، شماره 855
هفته 3، اردیبهشت
فروردین و اردیبهشت 1405
صفحه 388-394

  • تاریخ دریافت 28 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 تیر 1405