مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

ارزیابی تغییرات جدید و باقیمانده در سی‌تی‌اسکن ریه بازماندگان کووید-19 با سابقه‌ی بستری در ICU، شش ماه پس از ترخیص

نوع مقاله : مقاله های پژوهشی

نویسندگان
عفت رفیعی 1
افسانه شنکنی 1
طلوع زاول دیلمی 1
مینا اسدزاده 1
منیژه جزپناهی 2
حامد همت زاده 1
نوشین جلیلی 1
1 استادیار، گروه داخلی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار، گروه بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران
10.48305/jims.v44.i875.1570
چکیده
مقدمه: کووید-19 می‌تواند به عوارض ریوی طولانی‌مدت منجر شود، به‌ویژه در بیمارانی که بیماری شدید را تجربه می‌کنند و نیازمند بستری در بخش مراقبت‌های ویژه (Intensive Care Unit) ICU هستند. هدف این مطالعه، ارزیابی ناهنجاری‌های جدید و باقیمانده در توموگرافی کامپیوتری (Computed Tomography) CT ریه در بازماندگان کووید-19 با سابقه‌ی بستری در ICU، حداقل شش ماه پس از ترخیص، و شناسایی عوامل جمعیت‌شناختی مرتبط با این یافته‌های مزمن رادیولوژیک بود.
روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی شامل ۵۱ بازمانده بزرگسال کووید-19 با سابقه بستری در ICU بیمارستان ولیعصر زنجان، ایران، در سال ۲۰۲۱ بود. شرکت‌کنندگان حداقل شش ماه پس از ترخیص ارزیابی شدند. داده‌های جمعیت‌شناختی و بالینی از پرونده‌های پزشکی جمع‌آوری شد. برای ارزیابی ناهنجاری‌های پارانشیم، راه‌های هوایی و پلور، توموگرافی کامپیوتری با وضوح بالا انجام شد و تصاویر توسط یک متخصص ریه تفسیر شدند. تحلیل‌های آماری شامل آزمون Chi-square، آزمون Fisher's exact test، آزمون t مستقل، آزمون Mann-Whitney U، ANOVA و آزمون Kruskal–Wallis بود و سطح معناداری مقدار P کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته‌ها: کدورت شیشه مات (Ground-Glass Opacity) GGO شایع‌ترین ناهنجاری بود (94/1 درصد) و پس از آن ضخیم‌شدگی پلور (82/4 درصد)، برونشکتازی (9/52 درصد)، آمفیزم (۴۹ درصد) و ضخیم‌شدگی سپتوم‌های بین‌لوبولی (33/3 درصد) قرار داشتند. یافته‌های کمتر شایع شامل کدورت‌های ندولار (8/9 درصد)، الگوی تضعیف موزاییک (9/8 درصد)، تغییرات مدیاستن (5/9 درصد)، افیوژن پلور (9/3 درصد)، کانسالیداسیون (3/9 درصد)، برجستگی شریان ریوی (3/9 درصد) و ناهنجاری‌های نادر منفرد (کمتر از ۲ درصد) بودند. سن با ضخیم‌شدگی سپتوم‌های بین‌لوبولی، ضخیم‌شدگی پلور، تغییرات مدیاستن و الگوی موزاییک ارتباط معناداری داشت ‎(مقدار P کمتر از 0/05)‎. هیچ همبستگی معناداری با جنسیت مشاهده نشد.
نتیجه‌گیری: شیوع بالای ناهنجاری‌های پایدار ریوی حتی شش ماه پس از ترخیص در بازماندگان کووید-۱۹ با سابقه بستری در ICU نشان‌دهنده درگیری ساختاری قابل‌توجه و طولانی‌مدت ریه است. همچنین به نظر می‌رسد سن بالاتر عامل خطر معناداری برای چندین ناهنجاری مزمن CT باشد که با یافته‌های مطالعات مشابه هم‌خوانی دارد و لزوم توجه ویژه به این گروه از بیماران را آشکار می‌سازد. این یافته‌ها بر اهمیت پیگیری ساختاریافته طولانی‌مدت، پایش بالینی، توان‌بخشی ریوی و در نظر گرفتن درمان‌های هدفمند ضد فیبروز برای بیماران پرخطر تأکید می‌کنند.

تازه های تحقیق

عفت رفیعی:  Google Scholar

افسانه شنکنی:  Google Scholar

مینا اسدزاده:  Google Scholar

منیژه جزپناهی:  Google Scholar

نوشین جلیلی:  Google Scholar, PubMed

کلیدواژه‌ها
کووید-19
بخش‌های مراقبت‌های ویژه
فیبروز ریوی
برونشکتازی
آمفیزم ریوی
کدورت شیشه‌مات
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluation of New and Residual Lung CT Scan Changes in COVID-19 ICU Survivors Six Months Post-Discharge

نویسندگان English

Effat Rafiee 1
Afsaneh Shankani 1
Toloo Zavol Deylami 1
Mina Asadzadeh 1
Manizhe Jozpanahi 2
Hamed Hemmatzade 1
Nooshin Jalili 1
1 Assistant Professor, Department of Internal Medicine, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran
2 Associate Professor, Department of Infectious Diseases, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran
چکیده English

Background: COVID‑19 can lead to long‑term pulmonary sequelae, particularly in patients who experience severe disease requiring intensive care unit (ICU) admission. This study aimed to evaluate new and residual lung computed tomography (CT) scan abnormalities in COVID‑19 ICU survivors at least six months after discharge and to identify demographic factors associated with these chronic radiological findings.
Methods: This cross‑sectional study included 51 adult COVID‑19 survivors with a history of ICU admission at Valiasr Hospital in Zanjan, Iran, during 2021. Participants were evaluated at least six months after discharge. Demographic and clinical data were collected from medical records. High‑resolution CT (HRCT) scans were obtained to assess parenchymal, airway, and pleural abnormalities, which were interpreted by a pulmonologist. Statistical analyses included Chi‑square, Fisher’s exact test, Independent t‑test, Mann–Whitney U, ANOVA, and Kruskal–Wallis tests, with a significance level of P< 0.05.
Results: Ground‑glass opacity (GGO) was the most frequent abnormality (94.1%), followed by pleural thickening (82.4%), bronchiectasis (52.9%), emphysema (49%), and interlobular septal thickening (33.3%). Less common findings included

کلیدواژه‌ها English

COVID‑19
Intensive Care Units
Pulmonary Fibrosis
Bronchiectasis
Emphysema
Ground‑Glass Opacity
1.     Karvandian K, Tadbir Vajargah K, Beigi S, et al. The Association of Seasonal Variations and COVID-19 Clinical Features: A Comparative Study on the Fourth and Fifth Waves. Int J Clin Pract 2022; 2022: 8347103.
2.     Pakdel F, Ahmadikia K, Salehi M, et al. Mucormycosis in patients with COVID-19: A cross-sectional descriptive multicentre study from Iran. Mycoses 2021; 64(10): 1238-52.
3.     Wang C, Horby PW, Hayden FG, Gao GF. A novel coronavirus outbreak of global health concern. Lancet 2020; 395(10223): 470-3.
4.     Najafi A, Sadeghniiat-Haghighi K, Akbarpour S, Samadi S, Rahimi B, Alemohammad ZB. The effect of apnea management on novel coronavirus infection: A study on patients with obstructive sleep apnea. Sleep Health 2021; 7(1): 14-8.
5.     Beigmohammadi MT, Jahanbin B, Safaei M, Amoozadeh L, Khoshavi M, Mehrtash V, et al. Pathological Findings of Postmortem Biopsies From Lung, Heart, and Liver of 7 Deceased COVID-19 Patients. Int J Surg Pathol 2021; 29(2): 135-45.
6.     Gholami M, Sakhaee F, Sotoodehnejadnematalahi F, Zamani MS, Ahmadi I, Anvari E, et al. Increased risk of COVID-19 mortality rate in IFITM3 rs6598045 G allele carriers infected by SARS-CoV-2 delta variant. Hum Genomics 2022; 16(1): 60.
7.     Pontone G, Scafuri S, Mancini ME, Agalbato C, Guglielmo M, Baggiano A, et al. Role of computed tomography in COVID-19. J Cardiovasc Comput Tomogr. 2021; 15(1): 27-36.
8.     Herpe G, Lederlin M, Naudin M, Ohana M, Chaumoitre K, Gregory J, et al. Efficacy of Chest CT for COVID-19 Pneumonia Diagnosis in France. Radiology 2021; 298(2): E81-E87.
9.     Lieveld AWE, Azijli K, Teunissen BP, van Haaften RM, Kootte RS, van den Berk IAH, et al. Chest CT in COVID-19 at the ED: Validation of the COVID-19 Reporting and Data System (CO-RADS) and CT Severity Score: A Prospective, Multicenter, Observational Study. Chest 2021; 159(3): 1126-35.
10.  Yang W, Sirajuddin A, Zhang X, Liu G, Teng Z, Zhao S, et al. The role of imaging in 2019 novel coronavirus pneumonia (COVID-19). Eur Radiol. 2020; 30(9): 4874-82.
11.  Zhou S, Wang Y, Zhu T, Xia L. CT Features of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Pneumonia in 62 Patients in Wuhan, China. AJR Am J Roentgenol 2020; 214(6): 1287-94.
12.  Giovagnoni A. Facing the COVID-19 emergency: we can and we do. Radiol Med 2020; 125(4): 337-8.
13.  Zangrillo A, Belletti A, Palumbo D, Rosa Calvi M, Guzzo F, Fominskiy EV, et al. One-Year Multidisciplinary Follow-Up of Patients With COVID-19 Requiring Invasive Mechanical Ventilation. J Cardiothorac Vasc Anesth 2022; 36(5): 1354-63.
14.  Wang D, Hu B, Hu C, Zhu F, Liu X, Zhang J, et al. Clinical Characteristics of 138 Hospitalized Patients With 2019 Novel Coronavirus-Infected Pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020; 323(11): 1061-9.
15.  Shi H, Han X, Jiang N, Cao Y, Alwalid O, Jin Gu J, et al. Radiological findings from 81 patients with COVID-19 pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study. Lancet Infect Dis 2020; 20(4): 425-34.
16.  Murphy MC, Little BP. Chronic Pulmonary Manifestations of COVID-19 Infection: Imaging Evaluation. Radiology 2023; 307(2): e222379.
17.  Cha MJ, Kim Y, Park SW, Choi H, Chae KJ, Lee KS, et al. Chronic Lung Injury after COVID-19 Pneumonia: Clinical, Radiologic, and Histopathologic Perspectives. Radiology 2024; 310(1): e231643.
18.  McGroder CF, Salvatore MM, D'Souza BM, Hoffman EA, Baldwin MR, Garcia CK. Improved pulmonary function and exercise tolerance despite persistent pulmonary fibrosis over 1 year after severe COVID-19 infection. Thorax 2024; 79(5): 472-5.
19.  Xie Y, Xu E, Bowe B, Al-Aly Z. Long-term cardiovascular outcomes of COVID-19. Nat Med 2022; 28(3): 583-90. 
20.  Kramer D, Hilton R, Roman J. Pulmonary fibrosis and COVID-19. Am J Med Sci 2023; 366(4): 245-53.
21.  Kumar R, Aktay-Cetin O, Craddock V, et al. Potential long-term effects of SARS-CoV-2 infection on the pulmonary vasculature: Multilayered cross-talks in the setting of coinfections and comorbidities. PLoS Pathog 2023; 19(1): e1011063.
22.  Williams Z, Hull JH. Respiratory complications following COVID-19 in athletic populations: A narrative review. Scand J Med Sci Sports 2024; 34(1): e14275.
23.  Rousan LA, Elobeid E, Karrar M, Khader Y. Chest x-ray findings and temporal lung changes in patients with COVID-19 pneumonia. BMC Pulm Med 2020; 20(1): 245.
24.  Li M, Lei P, Zeng B, Li Z, eng Yu P, Fane B, t al. Coronavirus Disease (COVID-19): Spectrum of CT Findings and Temporal Progression of the Disease. Acad Radiol 2020; 27(5): 603-8.
25.  Parry AH, Wani AH, Shah NN, Jehangir M. Medium-term chest computed tomography (CT) follow-up of COVID-19 pneumonia patients after recovery to assess the rate of resolution and determine the potential predictors of persistent lung changes. Egypt J Radiol Nucl Med 2021; 52(1): 55.
26.  Han X, Chen L, Guo L, Wu L, Alwalid O, Liu J, et al. Long-term radiological and pulmonary function abnormalities at 3 years after COVID-19 hospitalisation: a longitudinal cohort study. Eur Respir J 2024; 64(1): 2301612.
27.  Huang J, Lin R, Bai N, Su Z, Zhu M, Li H, et al. Six-month follow-up after recovery of COVID-19 Delta variant survivors via CT-based deep learning. Front Med (Lausanne) 2023; 10: 1103559.
28.  Caruso D, Guido G, Zerunian M, Polidori T, Lucertini E, et al. Post-Acute Sequelae of COVID-19 Pneumonia: Six-month Chest CT Follow-up. Radiology 2021; 301(2): E396-E405.
29.  Tabatabaei SMH, Rajebi H, Moghaddas F, Ghasemiadl M, Talari H. Chest CT in COVID-19 pneumonia: what are the findings in mid-term follow-up? Emerg Radiol 2020; 27(6): 711-9.
30.  Rai DK, Sharma P, Kumar R. Post COVID-19 pulmonary fibrosis. Is it real threat? Indian J Tuberc 2021; 68(3): 330-3.
31.  Mohammadi A, Balan I, Yadav S, Matos WF, Kharawala A, Gaddam M, et al. Post-COVID-19 Pulmonary Fibrosis. Cureus 2022; 14(3): e22770.
32.  Erico Tanni S, Todorovic Fabro A, de Albuquerque A, Machado Ferreira EV, Yuji Verrastro CG, Yamada Sawamura MV, et al. Pulmonary fibrosis secondary to COVID-19: a narrative review. Expert Rev Respir Med 2021; 15(6): 791-803.
33.  Ambardar SR, Hightower SL, Huprikar NA, Chung KK, Singhal A, Collen JF. Post-COVID-19 Pulmonary Fibrosis: Novel Sequelae of the Current Pandemic. J Clin Med 2021; 10(11): 2452.
34.  George PM, Reed A, Desai SR, Devaraj A, Faiez TS, Laverty S, et al. A persistent neutrophil-associated immune signature characterizes post-COVID-19 pulmonary sequelae. Sci Transl Med 2022; 14(671): eabo5795.
35.  Singh P, Behera D, Gupta S, Deep A, Priyadarshini S, Padhan P. Nintedanib vs pirfenidone in the management of COVID-19 lung fibrosis: A single-centre study. J R Coll Physicians Edinb 2022; 52(2): 100-4.
36.  Liu J, Wang F, Hong Y, Luo F. Bibliometric analysis of the pirfenidone and nintedanib in interstitial lung diseases. Heliyon 2024; 10(8): e29266.
37.  Martinez-Garcia MA, Aksamit TR, Aliberti S. Bronchiectasis as a Long-Term Consequence of SARS-COVID-19 Pneumonia: Future Studies are Needed. Arch Bronconeumol. 2021; 57(12): 739-40.
38.  Kwok WC, Ho JCM, Tam TCC, Ip MSM, Lam DCL. Increased exacerbations of bronchiectasis following recovery from mild COVID-19 in patients with non-cystic fibrosis bronchiectasis. Respirology 2024; 29(3): 209-16.
39.  Wu X, Liu X, Zhou Y, Yu H, Li R, Zhan Q, Ni F, et al. 3-month, 6-month, 9-month, and 12-month respiratory outcomes in patients following COVID-19-related hospitalisation: a prospective study. Lancet Respir Med 2021; 9(7): 747-54.
40.  Valenzuela C, Waterhouse T, Sanchez M, Olivera MJ, Molina C, Montes N, et al. Persistent pulmonary abnormalities after 18 months of SARS-CoV-2 pneumonia. Radiologia (Engl Ed) 2024; 66(Suppl 1): S47-S56.
41.  Durak G, Akin K, Cetin O, Uysal E, Ertugrul Aktas H, Durak U, et al. Radiologic and Clinical Correlates of Long-Term Post-COVID-19 Pulmonary Sequelae. J Clin Med 2025; 14(14): 4874.
42.  Ramdani H, Benelhosni K, Billah NM, Nassar I. Chest CT in covid-19 pneumonia's follow-up: A 30 patients case series. Ann Med Surg (Lond). 2022; 84: 104835.
43.  Gulati A, Lakhani P. Interstitial lung abnormalities and pulmonary fibrosis in COVID-19 patients: a short-term follow-up case series. Clin Imaging 2021; 77: 180-6.
44.  Manolescu D, Timar B, Bratosin F, Rosca O, Citu C, Oancea C. Predictors for COVID-19 Complete Remission with HRCT Pattern Evolution: A Monocentric, Prospective Study. Diagnostics (Basel) 2022; 12(6): 1397.
45.  Pastorello A, Meyer L, Coste J, Davisse-Paturet C, de Lamballerie X, et al. Temporal changes in the risk of six-month post-COVID symptoms: a national population-based cohort study. Am J Epidemiol 2025; 194(1): 162-71.
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 44، شماره 875
هفته 2، مهر
مهر و آبان 1405
صفحه 1570-1578

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1405