مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مدل مفهومی پیشگیری از ترومای ثانویه ناشی از اخبار جنگ ایران با نقش سواد رسانه‌ای: یک مرور روایتی

نوع مقاله : مقاله های مروری

نویسندگان
غلام رضا عسکری 1
مهدی احمدی فر 2
1 استاد علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
2 معاونت تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.48305/jims.v44.i876.1639
چکیده
مقدمه: جنگ ایران، به جز پیامدهای فیزیکی، با هجوم اخبار، تصاویر خشونت‌آمیز و شایعات آنلاین، زمینه گسترده‌ای برای تجربه ترومای ثانویه و اضطراب فراگیر در جمعیت غیرنظامی فراهم نمود. این مطالعه با هدف مرور روایتی راهکارهای پیشگیری از ترومای ثانویه و پیامدهای ناشی از اخبار جنگ با تاکید بر نقش سواد رسانه‌ای انجام شد.
روش‌ها: این مرور روایتی بر اساس مقیاس سنجش کیفیت مقالات مروری و با جست‌وجوی کلیدواژه‌ها شامل «سواد رسانه‌ای»، «بحران نظامی»، «جنگ»، «اخبار»، «سلامت روان» و «تاب‌آوری روانی»، «ترومای ثانویه»، «فرسودگی روانی»، «اضطراب» و «پریشانی» در پایگاه‌های بین‌المللی و داخلی در بازه زمانی خردادماه ۱۴۰۴ تا مهرماه 1405 انجام شد. از بین رکوردهای اولیه، پس از غربال‌گری، ده مقاله مرتبط با هدف مطالعه انتخاب و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد مواجهه مکرر با اخبار جنگ از طریق ایجاد چرخه‌های دوم‌اسکرولینگ یا پیمایش وسواسی اخبار منفی، با مشکلات سلامت روان، اختلال در سبک زندگی، اضطراب اطلاعاتی ناشی از تناقض منابع، افت عملکرد دانش‌آموزان و فرسودگی کادر درمان ارتباط مستقیم دارد. آموزش سواد رسانه‌ای و ارزیابی منبع، تشخیص شایعه و درک الگوریتم‌ها با بهبود خودتنظیمی رفتاری، توانمندی فردی و مهارت‌های ارتباطی برای کاهش آسیب‌های روانی، عصب‌شناختی و اجتماعی نقش حفاظتی دارند.
نتیجه‌گیری: اخبار جنگ در منازعات مدرن، به آسیب‌های زیست‌شناختی و روان‌شناختی می‌انجامد. ارتقای تاب‌آوری روانی جامعه، مستلزم سرمایه‌گذاری بر سواد رسانه‌ای، آموزش بهداشت رسانه‌ای، تعدیل استفاده از خبر، بهبود سبک زندگی، مداخلات حمایت روانی و دسترسی به‌موقع به حمایت‌های تخصصی سلامت روان در دوران بحران و پسابحران است.

تازه های تحقیق

غلامرضا عسکری:  Google Scholar

کلیدواژه‌ها
جنگ
سواد رسانه‌ای
سلامت روان
ترومای ثانویه
اضطراب
اخبار
موضوعات

عنوان مقاله English

A Conceptual Model for Preventing Secondary Trauma Resulting from News of the War with Iran: The Role of Media Literacy - A Narrative Review

نویسندگان English

Gholamreza Askari 1
Mehdi Ahmadifar 2
1 Nutrition and Food Security Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
2 Vice-Chancellery for Research and Technology, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
چکیده English

Beyond its physical consequences, the Iran war in (May/June 2025) created fertile ground for secondary trauma and pervasive anxiety among the civilian population due to the influx of news, violent imagery, and online rumors. This study aimed to conduct a narrative review of strategies to prevent secondary trauma and the adverse effects associated with war-related news, emphasizing the role of media literacy.
Methods: This narrative review was conducted based on quality assessment criteria for review articles. Searches were performed using keywords such as "media literacy," "military crisis," "war," "news," "mental health," "psychological resilience," "secondary trauma," "psychological burnout," "anxiety," and "distress" across international and domestic databases, covering the period from (May 2025 - September 2026). Following an initial screening of records, ten articles relevant to the study's objective were selected and analyzed.
Findings: The results indicated that repeated exposure to war news facilitated by cycles of "doomscrolling" (compulsive scrolling through negative news) is directly linked to mental health issues, lifestyle disruptions, information anxiety caused by conflicting sources, a decline in student academic performance, and burnout among healthcare personnel. Media literacy education covering source evaluation, rumor detection, and an understanding of algorithms serves a protective function. It fosters behavioral self-regulation, personal empowerment, and communication skills, thereby helping to mitigate psychological, neurological, and social harm.
Conclusion: War-related news in modern conflicts leads to biological and psychological harm. Enhancing societal psychological resilience requires investment in media literacy, education on media health, moderation of news consumption, lifestyle improvements, psychological support interventions, and timely access to specialized mental health care during and after crises.

کلیدواژه‌ها English

Iran War
Media Literacy
Mental Health
Secondary Trauma
Anxiety
News
1.     Wilson TD, Maceviciute E. Information seeking in a time of war: coping with stress in Lithuania during the Russia/Ukraine war. Journal of Documentation 2025; 81(7): 31-62.
2.     Sharpe ATR, Tyndall I, Poulus DR, Obine EA, Sharpe BT. The influence of doomscrolling on mental health: a scoping review. Mental Health and Digital Technologies 2026; 3(3): 290-342.
3.     Lamba N, Khokhlova O, Bhatia A, McHugh C. Mental health hygiene during a health crisis: Exploring factors associated with media-induced secondary trauma in relation to the COVID-19 pandemic. Health Psychology Open 2023; 10(2): 20551029231199578.
4.     Holman EA, Garfin DR, Lubens P, Silver RC. Media exposure to collective trauma, mental health, and functioning: does it matter what you see?. Clinical Psychological Science 2020; 8(1): 111-24.
5.     Huang G, Jia W, Yu W. Media literacy interventions improve resilience to misinformation: A meta-analytic investigation of overall effect and moderating factors. Communication Research. 2026; 53(7): 899-926.
6.     Pasitselska O, Neag A. Media literacy as resilience: A conceptual framework. Media and Communication 2026; 14: 11458.
7.     Aljabri MM, Alharbi BS, Ali EA. Exposure to Conflict-Related News and Psychological Distress Among Nursing Students: The Mediating Role of Sleep Difficulties and Study Disruption. Healthcare (Basel) 2026; 14(12): 1609.
8.     Khalili F, Jabali O, Saeedi M, Jabali S. Screens of suffering: how Gaza war news impacts students’ minds and motivation. BMC Public Health 2025; 25(1): 4148.
9.     Yacoub L, Elhajjar S, Al Maalouf NJ. The impact of social media exposure to war content on emotional exhaustion, anxiety, and work performance: The moderating role of organizational support. Acta Psychologica. 2026; 266: 106913.
10.  d'Haenens L, Vissenberg J, Puusepp M, Edisherashvili N, Martinez‐Castro D, Helsper EJ, et al. Fostering media literacy: a systematic evidence review of intervention effectiveness for diverse target groups. Media and Communication. 2024; 13.
11.  Al Adwan MN, Basha SE, Hegazy A, Ahmed AM, Fayez H. Audience Exposure to Digital Media Coverage of the Civil War in Sudan and Its Relationship with Psychological Immunity and Post-Traumatic Stress Disorder. Journalism and Media 2026; 7(2): 106.
12.  Regnoli GM, Tiano G, De Rosa B. Media exposure and vicarious trauma: Italian adaptation and validation of the Media Vicarious Traumatization Scale and its impact on young adults’ mental health in relation to contemporary armed conflicts. Eur J Investig Health Psychol Educ. 2025; 15(9): 184.
13.  Baethge C, Goldbeck-Wood S, Mertens S. SANRA—a scale for the quality assessment of narrative review articles. Res Integr Peer Rev 2019; 4: 5.
14.  Sabri V, Sokhanvar MA, Zareipour MA, Safaralizadeh H. The Relationship between Media Literacy and Stress, Anxiety, and Depression among Adults in the Aftermath of the 2025 Iran-Israel War. Journal of Health Literacy. 2026: e28509.
15.  Mahdipour F. Redefining Media Literacy Policy for Confronting Influence Warfare: A Narrative Evaluation of the 2025 Imposed War [in Persian]. Communication Research 2025; 32(3): 157-87.
16.  Sokhanvar M, Zareipour M. Media-Based Cognitive Warfare and Its Mental Health Consequences: A Scoping Review of Anxiety, Depression, and PTSD. Iran J War Public Health 2026; 18(1): 21-8.
17.  Kashani M, Sadeghi R, Kamani M. Health and Media Literacy for Psychological Resilience During Military Conflicts: A Systematic Review. J Research Health 2026; 16(4): 321-32.
18.  Mohsenian SA. Analysis of media strategies in contemporary wars in the representation of victory: examination of the western media model with a focus on the Ramadan War [in Persian]. Reports 2026; 34(2): e21479.
19.  Shobeiri S, Khazaei Z, Shegarfnakhaie M, Hassanpour K. Impact of the 12-Day War on Children's Mental Health: A Narrative Review [in Persian]. Journal of Military Medicine, 2025; 27(1): 6-14.
20.  Mottaghi Dastenaei A, Gholami J, Karami A. Explaining the necessity of adopting a geopolitical approach to media literacy education in Iran. International Relations Researches. 2026. [Articles in Press].
21.  Pirzad JG. Psychological Trauma from a Neuroscience Perspective Following Israel's 12-day War against Iran [in Persian]. Journal of Military Medicine 2025; 27 (1): 96-101.
22.  Jouzi M, Khalili J, Khalili Dehkalbali H. A Systematic Review of Mental Health and Psychosocial Support (MHPSS) Services of the Iranian Red Crescent Society in Response to the 12-Day War of 2025. JORAR 2026; 18(2): 117-24.
23. Zoheiri M, Khojir Y. Optimal Use of Media in Promoting Health of Citizens under Conditions of Cognitive Warfare: A Study of the Ramadan War [in Persian]. Journal of Military Medicine. 2026; 28(Special Issue 1): 97-107.
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 44، شماره 876
هفته 3، مهر
مهر و آبان 1405
صفحه 1639-1645

  • تاریخ دریافت 25 مهر 1405