مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

تبیین پارادایم سلامت معنوی مبتنی بر قرآن کریم: مطالعه‌ی موردی آموزه‌های سوره حمد

نوع مقاله : Original Article(s)

نویسنده
محمود ایوبی
استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.48305/jims.v43.i841.1608
چکیده
مقدمه: در ساحت پارادایم‌های نوین سلامت، مفهوم «سلامت معنوی» به عنوان مؤلفه‌ای اساسی در تکوین بهزیستی یکپارچه انسانی، اهمیت ویژه‌ای یافته است. این پژوهش با هدف تدوین «رهیافت جامع قرآنی سلامت معنوی» بر اساس استنباط نظام‌مند از آموزه‌های «سوره حمد»، به تحلیل عمیق و یکپارچه‌ای از این سوره به عنوان یک مدل جامع ارتقاء سلامت معنوی می‌پردازد.
روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه‌ی توصیفی- تحلیلی و کیفی است که با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردهای تفسیری، به استخراج آموزه‌های سلامت معنوی از سوره حمد می‌پردازد. این رویکرد، امکان بررسی عمیق و چندبعدی مفاهیم را فراهم کرده و به تدوین یک مدل جامع از رهیافت قرآنی به سلامت معنوی و ارائه یک چارچوب نظری منسجم کمک می‌کند.
یافته‌ها: نتایج تحلیل محتوای کیفی آیات سوره حمد شامل آموزه‌های کلیدی مرتبط با سلامت معنوی است که به دسته‌های مختلفی چون شناخت خداوند، عبودیت، هدایت الهی، شکرگزاری و امید تقسیم می‌شود. این آموزه‌ها با تقویت معنای زندگی، هدفمندی، صلح درونی و ارتباطات مثبت، به بهبود ابعاد سلامت معنوی کمک می‌کنند.
نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که سوره حمد به عنوان یک متن مقدس، ظرفیت بالقوه‌ای برای ارتقاء ابعاد مختلف سلامت معنوی داراست. آموزه‌های این سوره از طریق سازوکارهای روان‌شناختی و معنوی متنوع، به فرد کمک می‌کنند تا زندگی معنادارتر، هدفمندتر و آرام‌تر را تجربه کند و در نتیجه، به بهبود سلامتمعنوی و بالتبع به دیگر ابعاد سلامت خود دست یابد.

تازه های تحقیق

محمود ایوبی:  Google Scholar 

کلیدواژه‌ها
رهیافت قرآنی
سوره حمد
سلامت معنوی
روانشناختی معنوی

موضوعات

عنوان مقاله English

Elucidation of the Spiritual Health Paradigm Based on the Holy Quran: A Case Study of the Teachings of Surah Al-Fatiha

نویسنده English

Mahmood Ayubi
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
چکیده English

Introduction: In the realm of new health paradigms, the concept of “spiritual health” has gained special importance as a fundamental component in the development of integrated human well-being. This research aims to formulate a “Comprehensive Quranic Approach to Spiritual Health” based on systematic inference from the teachings of “Surah Al-Fatiha,” conducting an in-depth and integrated analysis of this Surah as a comprehensive model for promoting spiritual health.

Methods: The present study is a descriptive-analytical and qualitative study that extracts spiritual health teachings from Surah Al-Fatiha using the qualitative content analysis method and interpretative approaches. This approach allows for a deep and multidimensional examination of concepts, contributing to the development of a comprehensive model of the Quranic approach to spiritual health and the presentation of a coherent theoretical framework.

Findings: The results of the qualitative content analysis of the verses of Surah Al-Fatiha include key teachings related to spiritual health, which are categorized into various aspects such as the recognition of God, worship, divine guidance, gratitude, and hope. These teachings contribute to the improvement of spiritual health dimensions by strengthening the meaning of life, purposefulness, inner peace, and positive relationships.

Conclusion: This research demonstrated that Surah Al-Fatiha, as a sacred text, possesses the potential to enhance various dimensions of spiritual health. The teachings of this Surah, through diverse psychological and spiritual mechanisms, help individuals experience a more meaningful, purposeful, and peaceful life, thereby leading to the improvement of their spiritual health and, consequently, their other dimensions of health.

کلیدواژه‌ها English

Quranic approach
Surah Al-Fatiha
Spiritual health
Spiritual psychology
1.     Jung CG. Modern Man in Search of a Soul. New York: Martino Fine Books; 2017.
2.     Dan RJ, Translated by: Najafi S. Identity Crises. Tehran, Iran: Shiraze Publications; 2023 [in Persian].
3.     Yaghoubi A, Orovati A, Chegini AA, MohammadzadehS S. Meta-analysis of the relationship between religious orientation and mental health [in Persian]. Journal of Educational Measurement 2015; 6(21): 113-30.
4.     Mokari Menshadi E, Moshtaghi S, Ajam M. The role of prayer in optimal functioning of the brain stress system [in Persian]. Journal of Spiritual Health 2024; 3(1): 279-87.
5.     Azizi F. Spiritual Health: What, Why and How. Tehran, Iran: Hoghooghi Publications; 2014. p. 13. [in Persian]
6.     Saffari M, Shojaeizadeh D. Principles and Fundamentals of Health Education and Health Promotion. Tehran Iran: Samat Publications; 2014. [in Persian].
7.     Omidvari S. Spiritual health, concepts and challenges [in Persian]. Journal of Interdisciplinary Quranic Studies 2010; 1(1): 5-17.
8.     Murt H, Morita C. Conceptualization of psycho-existential suffering by the Japanese Task Force: the first step of nationwide project. Palliat Support Care 2006; 4(3): 279-85.
9.     Peterman AH, Fitchett G, Brady MJ, Hernandez L, Cella D. Measuring spiritual well-being in people with cancer: the functional assessment of chronic illness therapy--Spiritual Well-being Scale (FACIT-Sp). Ann Behav Med 2002; 24(1): 49-58.
10.  Rajabi M, Naroui Nosrati R, Jahangirzadeh MR. Spirituality: What it is and its functions in psychology and comparison with the Islamic approach [in Persian]. Journal of Islam and Psychological Studies. 1399; 6(2): 79-102.
11.  Hungelman J, Kenkel-Rossi E, Klassen L, Stollenwerk RM. Spiritual well-being in older adults: harmonious interconnectedness. J Relig Health 1985; 24(2): 147-53.
12.  Hawks SR, Hull ML, Thalman RL, Richins PM. Review of spiritual health: definition، role، and intervention strategies in health promotion. Am J Health Promot 1995; 9(5): 371-8.
13.  Gomez R, Fisher JW. Domains of spiritual well- being and development andvalidation of the Spiritual Well- Being Questionnaire. Personality and Individual Differences 2003; 35(8): 1975-91.
14.  Javadi Amoli A. Tasnim Tafsir Quran Karim. Qom, Iran: Nashr Isra; 1999. [in Persian].
15.  Tabatabai MH. Translate by: Mousavi, MB. (1996). Tafsir al-Mizan (Vol. 1, p. 33). Qom: Islamic Publications. [in Persian].
16.  Pargament KI. Translate by: Jan Bozorgi, M. Spiritually Integrated Psychotherapy: Understanding and Addressing the Sacred. Qom: Research Institute of Hawzah and University Publications. [in Persian].
17.  Makarem Shirazi N. (Publication Year). Tafsir al-Nemouneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyah Publications, Vol. 1, p. 22. [in Persian].
18.  Seligman M. Translate by: Ghorbani Z. Madar-e Omid. Tehran: Sayeh Sokhan Publications; 2022. [in Persian].
19.  Hashemi AA. Tafsir-e Rahnuma. Qom, Iran: Daftar-e Tablighat-e Islami; 1997. Vol. 1, p. 9. [in Persian].
20.  Frankl V. Translate by: Lahouti A. Man’s Search for Meaning. Tehran, Iran: Jami Publications; 2015. [in Persian].
21.  Fromm E. Translate by: Nazarian A. Psychoanalysis and Religion. Tehran, Iran: Morvarid Publications; 2023. [in Persian].
22.  Tabrisi F. Majma' al-Bayan fi Tafsir al-Quran. Beirut: Al-Alami Publications; 1995. Vol 1, p. 55.
23.  Naraqi MM. Jam'e al-Sa'adat. Beirut: Al-Alami Publications; Vol 3, pp. 218 -26. [in Persian].
24.  Ghanoumi G. Translate by: Vaezi Pour F. Existential Psychology: A Guide to Meaning-Centered Existential Therapy. Tehran, Iran: Roshd Publications; 2023. [in Persian].
25.  Finch H. Translate by: Gouchani B. Procrastination Psychology. Tehran, Iran: Goya Publications; 2024. [in Persian].
26.  Coleman M, Translator: Pakzad M. Inner Peace. Tehran, Iran: Morrow Publications; 2023.
27.  Kohat H. Translate by: Sargoli M. Self- Psychology. Tehran: Farangizesh Publications; 2018.
28.  Karimi Y. Social Psychology: Theories, Concepts and Applications. Tehran, Iran: Arasbaran Publications; 2024.
29.  Yalom ED. Translate by: Habib S. Existential Psychotherapy. Tehran, Iran: Nashr-e Ney Publicatins; 2024. [in Persian].
30.  Ebrahimi A. Eschatological Beliefs and Their Relationship with Mental Health [in Persian]. Journal of Psychology and Religion 2008; 1(3): 107-25.
31.  Zekri F, Mahmoudi F, Khorramdel K. Investigating the relationship between religious orientation and resilience mediated by positive thinking [in Persian]. Journal of New Ideas in Psychology. 2024; 19(23): 1-12.
32.  Sharafi MR. Marāḥil-i rushd va taḥavvul-i insān [in Persian]. Tehran, Iran: Enteshārāt-i Qarn; 1992.
33.  Fowler, James W. Stages of Faith: The Psychology of Human Development and the Quest for Meaning. ‎ New York: Harpercollins College Div; 1981.
34.  Riahi M, Aliverdinia A, Baniasadi MR. The Study of Religiosity and Religious Orientation on Mental Health. [in Persian]. Journal of Social Sciences of Ferdowsi University of Mashhad 2008; 5(2): 52-90.
 Mohammadi S, Zahedi Tajrishi K, Tashkeh M. The effect of exercise and meditation on reducing anxiety and depression [in Persian]. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology 2021; 27(2): 144-61.
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 43، شماره 841
هفته 1، بهمن
بهمن و اسفند 1404
صفحه 1608-1615

  • تاریخ دریافت 30 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 07 بهمن 1404