مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

اثربخشی یک مداخله‌ی آموزشی چندرسانه‌ای استاندارد بر دانش و نگرش کارورزان دندانپزشکی نسبت به سرطان‌های دهانی‌حلقی مرتبط با HPV: یک مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی

نوع مقاله : Original Article(s)

نویسندگان
آزیتا صادق زاده 1
امیرحسین شریعت خواه 2
مریم بختیار 3
1 استادیار، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشکده‌ی دندانپزشکی، مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان، بخش بیماری‌های دهان، فک و صورت، شیراز، ایران
2 دانشجوی دندانپزشکی عمومی، دانشکده‌ی دندانپزشکی، مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان، بخش بیماری‌های دهان، فک و صورت، شیراز، ایران
3 استادیار، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشکده‌ی دندانپزشکی، مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان، بخش سلامت دهان، شیراز، ایران
10.48305/jims.v44.i849.0048
چکیده
مقدمه: چشم‌انداز همه‌گیرشناختی سرطان‌های سر و گردن دچار دگرگونی چشمگیری شده است؛ به‌گونه‌ای که ویروس پاپیلومای انسانی (Human papillomavirus) HPV در بسیاری از مناطق توسعه‌یافته و در حال توسعه، از دخانیات به‌عنوان عامل سبب‌شناختی اصلی کارسینوم سلول سنگفرشی دهانی‌حلقی (OPSCC) پیشی گرفته است. با وجود افزایش شیوع HPV در ایران، مطالعات اخیر نشان‌دهنده‌ی کمبود جدی آمادگی تشخیصی و وجود انگ اجتماعی گسترده در میان متخصصان دندانپزشکی است. هدف این مطالعه، ارزیابی اثربخشی یک مداخله آموزشی چندرسانه‌ای ساختاریافته و استاندارد بر دانش و نگرش کارورزان دندانپزشکی درباره‌ی انتقال HPV، آسیب‌شناسی آن و پروتکل‌های واکسیناسیون بود.
روش‌ها: این مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون/پس‌آزمون بر روی ۳۵ کارورز دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال ۲۰۲۵ انجام شد. شرکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند تا نمایندگی مناسب نمونه تضمین شود. برای سنجش دانش و نگرش در خط پایه و یک هفته پس از اجرای مداخله آموزشی دیداری‌شنیداری اختصاصی، از پرسشنامه ساختاریافته و اعتبارسنجی‌شده، اقتباس‌شده از مطالعه کازرانی و همکاران، با روایی محتوایی بالا (0/90 CVI >) استفاده شد. این مداخله بر پاتوژنسیته ویروس، تشخیص بالینی ضایعات اولیه، و مهارت‌های مشاوره با بیمار تمرکز داشت. داده‌ها با استفاده از آزمون t زوجی، آزمون t مستقل و مدل‌های رگرسیون خطی تحلیل شدند (0/05 P <).
یافته‌ها: مداخله‌ی آموزشی باعث بهبود چشمگیر میانگین نمرات دانش شد؛ به‌طوری‌که این نمرات از 20/23 ± 6/41 در خط پایه به 31/17 ± 275 پس از مداخله افزایش یافت (0/001 > P) و اندازه اثر بزرگی را نشان داد (1/7 = Cohen’s d). نمرات نگرش نیز به‌طور معناداری از 15/34 ± 2/21، در محدوده‌ی خنثی/مردد، به 18/31 ± 0/76، در محدوده مثبت/حرفه‌ای، افزایش یافت (0/001 > P) که نشان‌دهنده کاهش آشکار انگ اجتماعی بود. رگرسیون خطی نشان داد دانش پایه، پیش‌بینی‌کننده‌ی منفی معنادار برای میزان افزایش یادگیری است (0/41 = β)؛ به این معنا که مداخله توانسته است برای دانشجویانی که در ابتدا شکاف دانشی قابل‌توجهی داشتند، فرصت آموزشی برابر و مؤثرتری فراهم کند. برخلاف برخی مطالعات بین‌المللی پیشین، تفاوت معناداری بر اساس جنسیت در پیامدهای یادگیری مشاهده نشد.
نتیجه‌گیری: یک ماژول آموزشی هدفمند و مبتنی بر چندرسانه، در کاهش شکاف‌های دانش نظری و تقویت نگرش‌های حرفه‌ای مثبت در میان کارورزان دندانپزشکی بسیار مؤثر است. یافته‌ها از ادغام چنین مداخلات چندرسانه‌ای استانداردی در برنامه آموزشی ملی دندانپزشکی حمایت می‌کند تا توانمندی بالینگران آینده در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از بدخیمی‌های مرتبط با HPV افزایش یابد.

تازه های تحقیق

آزیتا صادق زاده: Google Scholar , PubMed

مریم بختیار:  Google Scholar , PubMed

کلیدواژه‌ها
واکسن‌های پاپیلوم ویروس؛ کارسینوم سلول سنگفرشی؛ آموزش دندانپزشکی؛ دانش
نگرش‌ها و عملکرد سلامت؛ ایران؛ مدل باور سلامت

موضوعات

عنوان مقاله English

Efficacy of a Standardized Multimedia Educational Intervention on Knowledge and Attitudes of Dental Interns Toward HPV-Related Oropharyngeal Cancers: A Quasi-Experimental Study

نویسندگان English

Azita Sadeghzadeh 1
Amir Hossein Shariatkhah 2
Maryam Bakhtiar 3
1 Assistant Professor, Department of Oral and Maxillofacial Medicine, Oral and Dental Disease Research Center, School of Dentistry, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran
2 Undergraduate Student, Oral and Dental Disease Research Center, School of Dentistry, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran
3 Assistant Professor, Oral and Dental Disease Research Center, Department of Dental Public Health, School of Dentistry, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran
چکیده English

Background: The epidemiology of head and neck cancers is shifting, with HPV increasingly recognized as the main cause of oropharyngeal squamous cell carcinoma (OPSCC) in many regions. In Iran, however, dental professionals still show limited diagnostic preparedness and persistent stigma. This study evaluated the effect of a structured multimedia educational intervention on dental interns’ knowledge and attitudes regarding HPV transmission, pathology, and vaccination.

Methods: This quasi-experimental pretest/posttest study was conducted in 2025 among 35 dental interns at Shiraz University of Medical Sciences. Participants were selected by simple random sampling. Knowledge and attitudes were assessed using a validated questionnaire adapted from Kazerani et al. (CVI > 0.90) at baseline and one week after an audio-visual educational intervention. The intervention focused on viral pathogenesis, early lesion recognition, and patient counseling. Data were analyzed using paired t-tests, independent t-tests, and linear regression (P < 0.05).

Results: Knowledge scores increased significantly from 20.23 ± 6.41 to 31.17 ± 2.75 after the intervention (P < 0.001; Cohen’s d = 1.7). Attitude scores also improved from 5.34 ± 2.21 to 8.31 ± 0.76 (P < 0.001), indicating reduced stigma and a more professional outlook. Baseline knowledge was a significant negative predictor of learning gain (β = -0.41), suggesting that the intervention was especially beneficial for students with lower initial knowledge. No significant gender differences were observed.

کلیدواژه‌ها English

Papillomavirus Vaccines؛ Squamous Cell Carcinoma؛ Dental Education؛ Health Knowledge Attitudes
Practice؛ Iran؛ Health Belief Model
1.     Neville BW, Damm DD, Allen CM, Chi AC. Oral and Maxillofacial Pathology. Elsevier Health Sciences; 2015.
2.     Forman D, de Martel C, Lacey CJ, et al. Global burden of human papillomavirus and related diseases. Vaccine 2012; 30(Suppl 5): F12–23.
3.     Pytynia KB, Dahlstrom KR, Sturgis EM. Epidemiology of HPV-associated oropharyngeal cancer. Oral Oncol 2014; 50(5): 380–6.
4.     Carlander AF, Jakobsen KK, Bendtsen SK, et al. A contemporary systematic review on repartition of HPV-positivity in oropharyngeal cancer worldwide. Viruses. 2021;13(7): 1326.
5.     Oriel JD. Sexually transmitted diseases in children: human papillomavirus infection. Genitourin Med 1992; 68(2): 80–3.
6.     Shahi M, Shafaei A, Ghodsi M, Esfehani RJ, MoradiMarjaneh M. HPV genotype trends in Iran: necessity for a reevaluation of prevention strategies. Trop Med Infect Dis 2025;10(4): 100.
7.     Pirmoradi Z, Nazari K, Shafiee N, Nikoukar N, Minoo S, Ghasemi H, et al. Oral cancer and HPV. Asian Pac J Cancer Biol 2024; 9(1): 87–95.
8.     Rutkoski H, Tay DL, Dixon BL, et al. A multi-state evaluation of oral health students’ knowledge of human papillomavirus-related oropharyngeal cancer and HPV vaccination. J Cancer Educ 2020; 35(5): 1017–25.
9.     Azad A, Talattof Z, Niakan N. Evaluation of knowledge and diagnostic skills of general physicians and dentists in the city of Shiraz about squamous cell carcinoma [in Persian]. J Mashhad Dent Sch 2015; 39(4): 291–302.
10.  Tadbir AA, Ebrahimi H, Pourshahidi S, Zeraatkar M. Evaluation of levels of knowledge about etiology and symptoms of oral cancer in southern Iran. Asian Pac J Cancer Prev 2013; 14(4): 2217–20.
11.  Savabi O, Danesh FN, Hasankhani A, Mohamadikhah Z. The attitude and practice of dentists in relation with HIV and HBV infected patients in Isfahan province [in Persian]. Iran J Med Educ 2011; 10(5): 868-85.
12.  Mavundza EJ, Iwu-Jaja CJ, Wiyeh AB, Blesings Gausi B, Abdullahi LH, Halle-Ekane G, et al. A systematic review of interventions to improve HPV vaccination coverage. Vaccines (Basel). 2021; 9(7): 687.
13.  Shukla A, Nyambose J, Vanucci R, Bennett Johnson L, Welch K, Lind E, et al. Evaluating the effectiveness of human papillomavirus educational intervention among oral health professionals. J Cancer Educ 2019; 34(5): 890–6.
14.  Szalai ZZ. Human papillomavirus infection. Hoeger PH, Kinsler V, Yan AC, Bodemer C, Larralde M, Luk D, et al. (editors). In: Harper’s Textbook of Pediatric Dermatology. Wiley-Blackwell; 2011. p. 47.1–12.
15.  Kazerani M, Basiri A. Study of knowledge and attitude of medical students toward human papilloma virus (HPV) in Mashhad [in Persian]. Med J Mashhad Univ Med Sci. 2021; 63(6): 1989–2003.
16.  Berenson AB, Hirth JM, Southerland JH. Knowledge of human papillomavirus among dental providers: a mixed methods study. Vaccine 2020; 38(3): 423–6.
17.  Aldossri M, Okoronkwo C, Dodd V, Manson H, Singhal S. Determinants of dentists’ readiness to assess HPV risk and recommend immunization. PLoS One 2021; 16(2): e0247043.
18.  Lingam AS, Koppolu P, Alhussein SA, et al. Dental students’ perception, awareness and knowledge about HPV infection, vaccine, and its association with oral cancer: a multinational study. Infect Drug Resist 2022; 15: 3711–24.
19.  Baranga S, Chioran D, Balean O, et al. HPV knowledge, vaccination uptake, and salivary diagnostics among dental students in Romania. Vaccines (Basel). 2025; 13(6): 658.
20.  Chan KS, Mak TT, Yu OY, et al. HPV vaccine communication and administration for the prevention of oropharyngeal cancer in dental primary care. Vaccines (Basel). 2025; 13(3): 242.
21.  Vazquez-Otero C, Vamos CA, Thompson EL, et al. Assessing dentists’ human papillomavirus-related health literacy for oropharyngeal cancer prevention. J Am Dent Assoc. 2018; 149(1): 9–17.
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 44، شماره 849
هفته 1، فروردین
فروردین و اردیبهشت 1405
صفحه 48-56

  • تاریخ دریافت 25 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 29 اردیبهشت 1405