مجله دانشکده پزشکی اصفهان

مجله دانشکده پزشکی اصفهان

تحلیل چندبعدی خستگی ناشی از سرطان، نقش پیش‌بین امید و سن ابتلا در بیماران مبتلا به سرطان: یک مطالعه‌ی تحلیلی مقطعی

نوع مقاله : Original Article(s)

نویسندگان
فرهاد آزادمهر 1
بفرین افخمی 2
کوثر ممبری 1
بیتا فتحیان 3
1 گروه پرستاری داخلی جراحی، مرکز تحقیقات مراقبت بالینی، پژوهشکده توسعه سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران
2 کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی، عضو هیأت علمی، دانشکده‌ی پرستاری بوکان، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران
3 کارشناسی ارشد پرستاری سلامت جامعه، عضو هیأت علمی، دانشکده‌ی پرستاری بوکان، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران
10.48305/jims.v44.i858.0561
چکیده
مقدمه: خستگی مرتبط با سرطان، تجربه‌ای پیچیده و چندوجهی است که می‌تواند کارکرد جسمی و روانی بیماران را مختل کند و روند سازگاری با بیماری را دشوارتر سازد. در کنار عوامل بالینی، منابع روان‌شناختی مثبت مانند «امید» ممکن است با کاهش بار خستگی همراه باشند. این مطالعه با هدف تبیین ارتباط میان امید و خستگی مرتبط با سرطان و نیز بررسی نقش سن و سن تشخیص/ ابتلا در پیش‌بینی سطح امید در بیماران مبتلا به سرطان انجام شد.
روش‌ها: این پژوهش به‌صورت مقطعی تحلیلی با رویکرد همبستگی بر روی ۱7۰ بیمار مبتلا به سرطان مراجعه‌کننده به درمانگاه‌های انکولوژی بیمارستان‌های منتخب وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران در سال 1404 انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از فرم اطلاعات دموگرافیک و بالینی، ابزار خستگی چندبعدی کوتاه‌فرم، و پرسشنامه امید هرث گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از آمار توصیفی، ضریب همبستگی Pearson، آزمون Independent sample T-test، تحلیل واریانس یک‌طرفه و رگرسیون خطی چندمتغیره صورت پذیرفت.
یافته‌ها: میانگین سن شرکت‌کنندگان 14/27 ± 51/55 سال و میانگین سن ابتلا/تشخیص سرطان 14/01 ± 53/69 سال بود. میانگین نمره‌ی امید 3/11 ± 15/30 و میانگین نمره خستگی کلی 12/14 ± 16/16 به‌دست آمد. نتایج نشان داد با افزایش امید، نمره‌ی خستگی کلی کاهش می‌یابد و این الگو در ابعاد مختلف خستگی نیز مشاهده شد. همچنین بین امید و سن، رابطه‌ی معکوس معنادار وجود داشت، در حالی‌که بین خستگی و سن، ارتباط معناداری دیده نشد. در رگرسیون چندمتغیره، سن و سن ابتلا/تشخیص به‌طور معنادار سطح امید را پیش‌بینی کردند. علاوه بر این، وضعیت تأهل و سابقه‌ی خانوادگی سرطان سهم معناداری در تبیین خستگی داشتند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن بود که خستگی مرتبط با سرطان ماهیتی چندبعدی دارد و امید می‌تواند به‌عنوان یک عامل محافظتی، با کاهش شدت خستگی همراه باشد. همچنین سن ابتلا/تشخیص در توضیح تفاوت‌های سطح امید اهمیت دارد. توجه هم‌زمان به عوامل روان‌شناختی مثبت و شاخص‌های بالینی می‌تواند در طراحی مداخلات مراقبتی جامع‌تر برای بیماران مبتلا به سرطان مؤثر باشد.

تازه های تحقیق

فرهاد آزادمهر: Google Scholar, PubMed

بفرین افخمی: Google Scholar, PubMed

بیتا فتحیان: Google Scholar, PubMed

کلیدواژه‌ها
سرطان
خستگی مرتبط با سرطان
امید
/سن ابتلا
پرستاری انکولوژی، بدخیمی
موضوعات

عنوان مقاله English

Multidimensional Analysis of Cancer-Related Fatigue: The Predictive Role of Hope and Age at Diagnosis in Cancer Patients: A Cross-Sectional Analytical Study

نویسندگان English

Farhad Azadmehr 1
Bafrin Afkhami 2
Kosar Membari 1
Bita Fathiyan 3
1 Department of Medical-Surgical Nursing, Clinical Care Research Center, Research Institute for Health Development, Kurdistan University of Medical Science, Sanandaj, Iran
2 MSc in Medical Surgical Nursing, Faculty Member, Boukan Nursing Faculty, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran
3 MSc in Community Health Nursing, Faculty Member, Boukan Nursing Faculty, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran
چکیده English

Background: Cancer-related fatigue is a complex, multidimensional experience that can disrupt patients’ physical and psychological functioning and hinder adaptation to illness. Beyond clinical factors, positive psychological resources such as hope may be associated with a lower fatigue burden. This study aimed to elucidate the relationship between hope and cancer-related fatigue and to examine whether age and age at diagnosis could predict hope levels among patients with cancer.
Methods: This analytical cross-sectional study with a correlational approach was conducted on 160 patients with cancer attending oncology outpatient clinics at selected hospitals affiliated with Shahid Beheshti University of Medical Sciences. Data were collected using a demographic and clinical information form, a short-form multidimensional fatigue instrument, and the Herth Hope Index. Analyses were performed in Pearson’s correlation coefficient, independent-samples T-test, One-way ANOVA, and multivariable linear regression.
Results: The mean age of participants was 51.55 ± 14.27 years, and the mean age at cancer diagnosis was 53.69 ± 14.01 years. The mean hope score was 15.30 ± 3.11, and the mean total fatigue score was 16.16 ± 12.14. Higher hope was associated with lower total fatigue, and a similar inverse pattern was observed across fatigue dimensions. Hope showed a significant negative association with age, whereas fatigue was not significantly associated with age. In multivariable regression, age and age at diagnosis were significant predictors of hope. Moreover, marital status and family history of cancer contributed significantly to the fatigue model.
Conclusion: Cancer-related fatigue appears to be multidimensional, and hope may act as a protective factor associated with reduced fatigue severity. Age at diagnosis also seems relevant to differences in hope levels. Integrating positive psychological variables alongside clinical indicators may support the development of more comprehensive and effective care strategies for patients with cancer

کلیدواژه‌ها English

Cancer
Cancer-related fatigue
Hope
Age of onset
Oncology nursing, malignancy
1.     Yeo TP, Cannaday S. Cancer-related fatigue: impact on patient quality of life and management approaches. Nursing: Research and Reviews 2015; 5: 65–76.
2.     Beeler DM, Wang S. Integrative approaches to fatigue.  Comprehensive Integrative Oncology: Elsevier; 2026. p. 349–61.
3.     Azadmehr F, ESmaeili R, Farahani ZB, Arabborzu Z. Cancer-related fatigue as a major problem in patients with cancer; a systematic review. J Adv Pharm Edu Res 2018; 8(1): 1-6.
4.     Ayoson J, Schneider N, Rothschild SI, Gut-Fischer K, Haegler-Laube E, Wertli MM. Recommendations for cancer related fatigue in post-treatment survivorship care: a cross-sectional analysis of guidelines. J Cancer Surviv 2026: 1–21.
5.     Bower JE, Lacchetti C, Alici Y, Barton DL, Bruner D, Canin BE, et al. Management of fatigue in adult survivors of cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology guideline update. J Clin Oncol 2024; 42(20): 2456–87.
6.     Bécourt S, Abadie-Lacourtoisie S, Calvat T, Coudurier-Curveur I, Fiteni F, Mery B, et al. Management of cancer treatment-related fatigue in advanced breast cancer patients: an expert committee's opinion. Front Oncol 2025; 15: 1617600.
7.     Azadmehr F, Emami P, Kazemi Najm M, Arad M. The Relationship between Hope and Cancer-Related Fatigue. Interdisciplinary Journal of Acute Care 2025; 6(2): 153–8.
8.     DSilva F, Singh P, Javeth A. Determinants of cancer-related fatigue among cancer patients: a systematic review. J Palliat Care 2023; 38(4): 432–55.
9.     Zhao X, Tong S, Yang Y. The correlation between quality of life and positive psychological resources in cancer patients: a meta-analysis. Front Psychol 2022; 13: 883157.
10.  Nazam F, Husain A. Hope, meaning in life and religious/spiritual struggle predicts the quality of life in cancer patients with early and advanced malignancy: a structural equation modeling approach. Health Psychol Behav Med 2024; 12(1): 2351936.
11.  McLouth LE, Shelton BJ, Bursac V, Burris JL, Cheavens JS, Weyman K, et al. “Pathways”: A hope‐enhancing intervention for patients undergoing treatment for advanced lung cancer. Psychooncology 2024; 33(3): e6316.
12.  Berendes D, Keefe FJ, Somers TJ, Kothadia SM, Porter LS, Cheavens JS. Hope in the context of lung cancer: relationships of hope to symptoms and psychological distress. J Pain Symptom Manage 2010; 40(2): 174–82.
13.  Mohile SG, Heckler C, Fan L, Mustian K, Jean-Pierre P, Usuki K, et al. Age-related differences in symptoms and their interference with quality of life in 903 cancer patients undergoing radiation therapy. J Geriatr Oncol 2011; 2(4): 225–32.
14.  Thong MS, Doege D, Koch-Gallenkamp L, Bertram H, Eberle A, Holleczek B, et al. Age at diagnosis and sex are associated with long-term deficits in disease-specific health-related quality of life of survivors of colon and rectal cancer: a population-based study. Dis Colon Rectum 2019; 62(11): 1294–304.
15.  Cataldo JK, Paul S, Cooper B, Skerman H, Alexander K, Aouizerat B, et al. Differences in the symptom experience of older versus younger oncology outpatients: a cross-sectional study. BMC Cancer 2013; 13: 6.
16.  Iwase S, Kawaguchi T, Tokoro A, Yamada K, Kanai Y, Matsuda Y, et al. Assessment of cancer-related fatigue, pain, and quality of life in cancer patients at palliative care team referral: a multicenter observational study (JORTC PAL-09). PLoS One 2015; 10(8): e0134022.
17.  Wang Y, Tian L, Liu X, Zhang H, Tang Y, Zhang H, et al. Multidimensional predictors of cancer-related fatigue based on the predisposing, precipitating, and perpetuating (3P) model: a systematic review. Cancers (Basel) 2023; 15(24): 5879.
18.  Ma Y, He B, Jiang M, Yang Y, Wang C, Huang C, et al. Prevalence and risk factors of cancer-related fatigue: a systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud 2020; 111: 103707.
19.  Bjørnnes AK, Parry M, Lie I, Falk R, Leegaard M, Rustøen T. The association between hope, marital status, depression and persistent pain in men and women following cardiac surgery. BMC Womens Health 2018; 18(1): 2.
20.  Nierop‐van Baalen C, Grypdonck M, Van Hecke A, Verhaeghe S. Associated factors of hope in cancer patients during treatment: A systematic literature review. J Adv Nurs 2020; 76(7): 1520-37.
21.  Luo J, Li L, Reangsing C, Schneider JK. Effects of psychotherapy on hope/hopelessness in adults with cancer: a systematic review and meta-analysis. Int J Behav Med 2022; 29(6): 691–704.
22.  Andersen NH, Christiansen JA, la Cour K, Aagesen M, Tang LH, Joergensen DS, et al. Differences in functioning between young adults with cancer and older age groups: A cross‐sectional study. Eur J Cancer Care (Engl) 2022; 31(6): e13660.
23.  Brown LF, Kroenke K. Cancer-related fatigue and its associations with depression and anxiety: a systematic review. Psychosomatics 2009; 50(5): 440–7.
24.  van Weert E, Hoekstra-Weebers J, Otter R, Postema K, Sanderman R, van der Schans C. Cancer-related fatigue: predictors and effects of rehabilitation. Oncologist 2006; 11(2): 184–96.
25.  Huang X, Zhang Q, Kang X, Song Y, Zhao W. Factors associated with cancer-related fatigue in breast cancer patients undergoing endocrine therapy in an urban setting: a cross-sectional study. BMC Cancer 2010; 10: 453.
 
مجله دانشکده پزشکی اصفهان
دوره 44، شماره 858
هفته 2، خرداد
خرداد و تیر 1405
صفحه 561-567

  • تاریخ دریافت 11 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 18 خرداد 1405